අපේ සිහින මාධ්‍ය

me101_14082017_FUG

මාධ්‍ය සතුව ඇති වගකීම මතු කර පෙන්වන්නේ එය රටක තුන්වෙනි ආණ්ඩුව යැයි කියන කියමනෙනි. එහෙත් අපේ ආණ්ඩු මෙන්ම එය ද කරන්නේ ජනතාවට මග පෙන්වනු වෙනුවට ජනතාව පසු පස යෑම ය. ජනතාවගේ ඉතාම පසුගාමී අදහස් පසු පස යෑම ය. ඒවා පෝෂණය කිරීම ය. ඒවාට තව තවත් ආරළු බුරළු එක් කිරීම ය. ඒ හරහා රේටින් වැඩිකර ගැනීමට ය. ජනප්‍රියත්වය නැතිනම් මනාපය ලබා ගැනීම ය.

අඳුරෙන් එලියට ගන්නට සමත් මාධ්‍ය විසින් මිනිසුන් අඳුරට ම තල්ලු කර දමන්නේ ය. ඉන්නා අඳුර, මහාර්ඝ නිධානයක් සේ දක්වන විට එයට කම්මැලියන් කැමති ය. ඒ තමන්ගේ වෙනස් කරන්නට දෙයක් නැති නිසා ය. වෙනසක් කරන්නට වෙහෙසක් දරන්නට සිදු නොවන නිසා ය. මිනිසුන් බහුතරය කම්මැලි ය. වෙනස් වීමට අකමැති ය. ඉතින් තමන් ඉන්නා තැන ලොව අග්‍රම තැන ලෙස අර්ථ දක්වන කල එයින් සතුටට පත් වීම ස්වභාවික ය. සතුටට පත් කිරීම මනාපය දිනා ගත හැකි පහසු මගකි. අවුරුදු 18-25 ත් අතර තරුණ ජනගහණයෙන් 60% ක් හොඳින් හෝ නරකින් රටින් පැනීමට සපථ කළ රටක් ලෝකෙන් උතුම් රට බවට පත් වන්නේ ඒ අනුව ය.

එයින් නොනැවතී සමහර මාධ්‍ය ජනතාවට අල්ලස් ද දෙන්නේ ය. ඇහැව්වත් සල්ලි අහනවා කියල කිව්වත් සල්ලි ලැබෙන්නේ ඒ අනුව ය. ඇතැම් තැනක අල්ලස රත්තරනෙනි. තවත් තැනක එය බඩු මල්ලකි. තවත් තැනක බිල් ගෙවීමට ඉදිරිපත් වීමෙනි. ඒ කුමක් වුව ද මේ සියල්ලන් කියන්නේ දෙන තෑගි සඳහා මිසක මේවායේ ගන්නට එතරම් දෙයක් නැති බව ය. වටිනා දෑ මිනිසුන් හොයා යන්නේ තමන් අතින් ගෙවලා ය. මේ එහි අනිත් පැත්ත ය. කැමැත්ත ගන්නා පළමු ක්‍රමය මිනිසුන් ඉල්ලන දේ දීම වන විට දෙවන ක්‍රමය තෑගි දීම වී තිබෙන්නේ එලෙස ය.

එහෙත් ලංකාවේ බහුතරයකට එය අල්ලසක් ලෙස දැනෙන්නේ නැත. දෙවියන්ට පඩුරු ඔප්පු කර යහපතක් යදින මිනිසුන්ට අල්ලස නුහුරු දෙයක් නොවේ. අකැප දෙයක් නොවේ. අල්ලස දීම හෝ ගැනීම ලජ්ජාවට කරුණක් ද නොවේ. දෙන එක්කෙනා දෙනවා ය. ගන්න එක්කෙනා ගන්නවා ය. ඉතින් අපට මොකෝ යනුවෙන් නොදෙන නොගන්නා අයත් හිතන තත්වයට පත් වී ඇති නිසා ඒ ගැන තවත් කතා කරන්නට දෙයක් ද නැත.

මේ උපාය මාර්ගයන් දෙක වෙනස් නොවන තාක් අපට මාධ්‍ය වලින් වැඩි යමක් අපේක්ෂා කළ නොහැකි ය. මාධ්‍ය නම් පහසුවෙන් වෙනස් වන්නේ නැත. වෙනස් විය යුත්තේ ජනතාව ය. ඔවුන් හොඳ දේ ඉල්ලන්නේ නම් මාධ්‍ය ඒ සඳහා කැප වෙනු ඇත්තේ ය. ඔවුන් අල්ලස ප්‍රතික්ෂේප කරන්නේ නම් මනාපය ලබා ගැනීමට මාධ්‍ය ආයතනවලට මහන්සි වීමට සිදු වන්නේ ය. මේ වෑයම ඒකට ය. ජනතාව වෙනස් කිරීමට ය. මාධ්‍ය වලින් ලැබෙන කුඩා ඉඩක් හරහා එය ඉටුකර ගැනීමට ය.

අප හිතන්නේ මාධ්‍ය ආයතන තොරතුරු බෙදීම සිය මෙහෙවර ලෙස තබා ගෙන ඇති බව ය. ඇත්ත කතාව එය අතුරු අරමුණක් වඩාත් නිවැරදිව කියන්නේ නම් ප්‍රාථමික අරමුණ ජය ගැනීම සඳහා තිබෙන එක් උපාය මාර්ගයක් පමණක් බව ය. බොහෝ මාධ්‍ය ආයතන වල හැසිරීම නිරීක්ෂණය කරන විට පෙනෙන්නේ ඒවායේ මුඛ්‍ය අරමුණ මාර්කටින් බව ය. ඔවුන් කරන්නේ ව්‍යාපාරිකයන්ට සිය කටයුතු වැඩි දියුණු කර ගැනීමට අවශ්‍ය මාර්කටින් කාර්යය ඉටු කර ගැනීම සඳහා වේදිකාව සපයා දීමක්  බව ය. ඇත්තටම මාධ්‍ය ආයතන වල ප්‍රධාන සේවා ලාභියා තොරතුරු සොයන ග්‍රාහකයා නොවේ. දැන්වීම් පළ කරන ව්‍යාපාරිකයා ය. ග්‍රාහකයා රඳවා ගැනීම අවශ්‍ය ව්‍යාපාරිකයා එන්නේ ග්‍රාහකයා ඉන්නා තැනට බැවිනි. ඒ නිසා ම මාධ්‍ය ආයතන වඩාත් කැමති ව්‍යපාරිකයාට වග කියන්න ය. ඒ සීමාව තුළ පමණක් ග්‍රාහකයා නඩත්තු කිරීමට ය.

ඒ නිසා ම බොරුව ජීවිකාව කර ගෙන යන ව්‍යාපාරිකයාට ද මේ බොහෝ මාධ්‍ය තුළ ඉඩක් තිබේ. එහෙම කිව්වොත් හරි මදි ය. ඇත්තටම මාධ්‍ය වල වැඩි සැළකිල්ලට ලක්වන්නේ ඔවුන් ය. ඒ වඩාත්ම දැඩි ලෙස මාධ්‍ය භාවිතා කරන්නේ ඔවුන් වන බැවිනි. යම් ප්‍රයෝජනවත් භාණ්ඩයක් හෝ සේවාවක් විකුණන ව්‍යාපාරිකයෙකු දැන්වීමකට වියදම් කරන මුදලට වඩා විශාල මුදලක් ගෙවමින් විශාල කාලයක් වෙන් කර ගන්නේ වැඩි මහන්සියක් නොවී මුහුදෙන් අහුලා ගන්නා වාලම්පූරියක්, තඹයක් නොවටිනා තඹ සුරයක් හෝ ජීවම් කළේ යැයි කියන නිකම් නිකම් නූලක් විකුණන ඔවුන් වන බැවිනි.

ඔවුන් වෙනුවෙන් මිත්‍යාව නඩත්තු කිරීමේ වගකීම මාධ්‍ය ආයතන විසින් බාර ගැනීම සම්බන්ධයෙන් පුදුම හිතෙන්නට දෙයක් නැත්තේ ඒ නිසා ය.

මේ වුවමනාව මිනිසුන් සතු සහජ දුර්වලකමක් සමග අවියෝජනීය ලෙස බැඳී පවතී. ඒ අස්වාභාවික සිදු වීම් පස්සේ හඹා යෑමට මිනිසාට ඇති කුතුහලය ය. තනි කඳක් සහිත ව අප සාමාන්‍ය යෙන් දකින පොල්ගසේ දෙබලයක් ඇති වීම නැතිනම් එහි කඳ තුන හතරට බෙදී තිබීම අප හැම දෙන එවැන්නක් දෙස නැවත බලන්නට පොළඹවන අරුමයකි. අප පුදුම කරවනු ලැබීමට කැමති ය. ඉතින් රසවත් පුනරුප්පත්ති කතාවක් ගොඩ නැගිය හැකි නම් එය පුවත් පතක පළවන කෙටි කතාවකට වඩා ආකර්ෂණය දිනා ගත හැකි එකකි. එවිට සිදු වන්නේ ඒ කතාවේ අඩුපාඩු සකස් කර කපා කොටා දිස්නය දෙන ලෙස ඉදිරිපත් කිරීම ය. ඒත්තු ගන්වන ලෙස ඉදිරිපත් කිරිම ය. අවශ්‍ය කුඩා නිමිත්තකි. හෝඩුවාවකි. ඉතිරි ටික තියෙන්නේ වාර්තාකරුගේ නිර්මාණශීලිත්වය තුළ ය. බොරුව ඇත්ත කිරීමට සමත් නිර්මාණශීලිත්වය තුළ ය.

කිසිදු පර්යේෂණාත්මක කටයුත්තක් නොකර ම ඩෙංගු පිළිකා ඇතුළු අලුත් රෝග පවා සුවපත් කරන විධික්‍රම දන්නා දේශීය වෛද්‍යවරුන් පත්තර පිටු අතරින් බිහිවන්නේ ද ඒ පුදුමයට ඇති අපේ කැමැත්තට ඉඩ දෙමින් ය. රෝගීන් අමාරුවේ වැටුනාට කමක් නැත. අනුග්‍රාහකයන් පිනවන අතරේ ග්‍රාහකයන් ද රඳවා ගත හැකි නම් ඒ ඇති ය.

ව්‍යාපාරිකයෝ විවිධ ය. ඇතැම් අය විකුණන්නේ භාණ්ඩ හා සේවා ය. තවත් අය විකුණන්නේ මනාපය ය. දෙවැන්නන් ව්‍යාපාරිකයන් වුව ද අපි ඔවුන් හඳුන්වන්නේ දේශපාලනඥයින් කියා ය. ඔවුන් නිල වශයෙන් මුදල් ගෙවා දැන්වීම් දාන්නේ මැතිවරණ සමයේ විතරක් වුව ද නොනිල වශයෙන් යම් යම් දේ ගෙවා ප්‍රවෘත්ති පළ කරන්නේ අතුරු කාල වකවානුවල දී ය.

ඇතැම් දේශපාලනඥයින් ගොඩ නැගීම පිටුපස ද ඔවුන් වල දැමීම පිටුපස ද මාධ්‍ය විශේෂ කාර්යයක් ඉටු කරමින් සිටී. ඇතැම් දේශපාලනඥයන්ට තමන්ගේම මාධ්‍ය තිබෙන්නේ ද ඒ වෙනුවෙනි. ඉතිරි අය සෙසු මාධ්‍ය හරහා තමන්ට ඉඩක් ලබා ගැනීමට ගෙවීම් කරති. ඇතැම් මාධ්‍යවලට ප්‍රවෘත්ති වන ඇතැම් දේ සමහර මාධ්‍යවලට ප්‍රවෘත්ති නොවන්නේ නැතිනම් භාග ප්‍රවෘත්ති වන්නේ ඒ නිසා ය. එළි කළ භාගයක් අපට ප්‍රවෘත්තිය දුන් බව කියන්න ය. සැගවූ භාගය තමන්ගේ හිතේෂී වන්ත භාවය ගැන කියන්න ය.

කර්තෘ කෙනෙකු නැතිව යම් යම් දේ සිදු වන බව ඇතැම් විට අප දකින්නේ මේ නිසා ය. යමක් සිදු වී ඇත. එහෙත් කළ කෙනෙක් නැත. කළ කෙනා සගවන්නට වුවමනා ය. මා නිතර කියන කාරණයක් නම් ලංකාවේ මිනිසුන් කර්ම කාර්ක වාක්‍ය තනන්නට ඉගෙන ගත්තොත් ප්‍රමාණවත් කියා ය. ඒ බොහෝ කටයුතු සම්බන්ධයෙන් කළ කෙනෙක් නැති වීම ය.

ඇතැම් කෙනෙකු කියන්නේ ලංකාවේ ප්‍රවෘත්ති හැබෑ ලෙස දැන ගන්නට නම් එක මාධ්‍යයක් විමසා නොහැකි බව ය. මාධ්‍ය කීපයක පළවන දේ එක් කළොත් සත්‍යයට තරමක් ආසන්න ප්‍රවෘත්තියක් අපට හදා ගත හැකි බව ය. මගේ අත්දැකීම නම් එහෙම කළත් කෑලි කීපයක් තවමත් හිඩැස් ලෙස පවතින බව ය.

අපේ මාධ්‍යවේදීන් දේශපාලනඥයින්ගෙන් ප්‍රශ්න අසන්නේ වොලි බෝල් ක්‍රීඩාවේ ඩෑෂ් පහරක් එල්ල කරන්නට පන්දුව උස්සා දෙන අයුරින් ය. අත දිගහැර පහර දෙන්නට හැකි සේ ය. බැට් එකට ෆුල්ටොස් පන්දුවක් දෙනවා සේ ය. දේශපාලනඥයා ඉන්පසු උඩ පැන පැන උත්තර දෙනවා දකින්නට පුළුවන.

ජනතාව ඇත්ත දැන නොගැනීමේ හේතුවෙන් පාර්ලිමේන්තුව හොරුන් වංචාකරුවන්ගෙන් පිරී ගියාට කමක් නැත. අවශ්‍ය අනුග්‍රාහක භවතුන් රැක ගැනීම ය.

ව්‍යාපාරකයින්ගෙන් තුන්වෙනි පාර්ශවය විකුණන්නේ විශ්වාසයන් ය. ඇදහිලි ය. ජාතිය ය. ආගම ය. අන් සියළු ගොඩනැගිලි සමග තරගයට මෙන් පන්සල් පල්ලි කෝවිල් ඉදිවන්නේ මේ අනුහසින් ය. අත් හැරීමට අපට බණ දෙසන අය බදා ගැනීමට තව තවත් දේ හඹා යන්නට වරම් ලබන්නේ මේ අනුහසින් ය. පිංකැටයක් අතුරුදහන් වීම මිනිසෙකු අතුරුදහන් වීමට වඩා භයානක වන්නේ ඒ නිසා ය.

එකම පුවත්පත් ආයතනයකින් ප්‍රකාශයට පත් කරන සිංහල පුවත්පතක පළවන ප්‍රවෘත්තිය ඊට වෙනස් අයුරකින් එම ආයතනයේ ම ඉංග්‍රීසි පුවත් පත වාර්ථා කරන්නේ මේ හැම වර්ගයේම ව්‍යාපාරිකයන් සනසාලීම සඳහා ය. ඊට අමතරව මේ එක් එක් කණ්ඩායමේ ග්‍රාහකයන් ද තමන් වෙත රඳවා තබා ගැනීම සඳහා ය. “තරුණියක් දූෂණය කළ මුස්ලිම් තරුණයා දැලේ“ ලෙස සිංහල පුවත්පතක් වාර්ථා කරන විට A youth arrested for molesting a girl ලෙස එය ම ඉංග්‍රීසි පුවත්පතක පළවන්නේ ඒ නිසා ය.

මේ වාර්ථාකරණය හේතුවෙන් රටේ ගිනි ඇවිලී ගියාට කමක් නැත. අනුග්‍රාහකයන් හා ග්‍රාහකයන් පිනවිය හැකි නම් කල්ල මරේ ය.

මාධ්‍ය කරන ඊළග ජාවාරම කඳුළු විකිණීම ය. දුක විකිණීම ය. අභාග්‍ය විකිණීම ය. අනුන්ගේ ඛේදවාචකය මිනිසුන්ට ආතල් ගෙනෙන්නේ ය. ඉතින් ඒවා විකුණන එක ලාභ ලැබිය හැකි කෙටි මාවතකි. සිය දිවිනසා ගැනීම් අනතුරු මිනී මැරීම් අපරාධ මේ සියල්ලට ලක් වූ මිනිසුන්ගේ කඳුළු හා ඛේදවාචකයන් ඒ අනුව විකිණේ.

මේ මාධ්‍ය හරඹයට අලුතින්ම එක් වී ඇත්තේ මූණු පොත නැමැති සමාජ ජාලා ය. නිර්ණාමිකව හෝ වෙනත් අනන්‍යතාවයකට මුවා වී ලිවිය හැකි නිසා සම්ප්‍රදායික මාධ්‍ය වලට වඩා නිදහසකුත් සාහසිකත්වයකුත් බොරුවකුත් මේ හරහා වේදිකා ගත වේ. නීතියට හසු කර ගැනීම දුෂ්කර නිසා මේ මාධ්‍ය අතිශයින් භයානක වීමට ද ඉඩ තිබේ. එක තැනක පල වෙන බොරුවක් ඉක්මණින් තටු ලැබ ඉගිල්ලෙන නිසා ද මෙය භයානක ය.

මේ වාතාවරණය තුළ මාධ්‍යවලින් නිසා මෙහෙවරක් අපේක්ෂා කිරිම ඉබ්බාගෙන් පිහාටු පැතීම වැනි ය. එහෙත් අපි සිහින දැකීම අත් හරින්නට අකමැත්තෙමු. මක් නිසා ද යත් සාක්ෂාත් වන්නේ දකින සිහින බැවිනි. ඒ නිසා ම මාධ්‍ය ගැන අපට සිහිනයක් තිබේ.

ඒ සිහිනය තුළ මාධ්‍ය ආයතන හැම එකක් ම දැඩි ආචාරධර්ම පද්ධතියකට යටත් ව ක්‍රියාත්මක වේ. මාධ්‍යවේදීහු සිය වෘත්තීය ගරුත්වය රැකියාවට ඉහළින් සළකති. මාධ්‍ය ආයතන වල අකටයුතුකම් පිළිබඳ සංවේදී ජනතාවක් සිටින නිසා ම මාධ්‍ය ආයතන ද ආචාර ධර්මයන් ප්‍රකාශයට පත් කර ඒ අනුව කටයුතු කරති.

මිත්‍යා විශ්වාස තහවුරු කරන නිර්මාණයන් කිරීමෙන් මාධ්‍ය වේදීහු බැහැර වෙති. ඒ වෙනුවට මිත්‍යා වීශ්වාස ප්‍රශ්න කිරීමට මාධ්‍ය හරහා වේදිකාවක් නිර්මාණය ව තිබේ.

පර්යේෂණ මත පදනම්ව සොයා ගෙන ඇති දේ ජනතාව ඉදිරියේ තබමින් ජනතාව සැබෑ ලෙස දැනුවත් කිරීමට ඔවුහු පෙළ ගැසී සිටිති. ඊනියා විද්වතුන්ගේ මති මතාන්තර නිසි සංඛ්‍යාලේඛන මතු කරමින් ප්‍රශ්න කිරීමට ද ඔවුහු කටයුතු කරති. ඒ සඳහා කියවීමට ද ගවේෂණයට ද ඔවුහු යොමුව සිටිති. කට ඇති දූ පුතුන් පමණක් නොව දැන උගත් උදවිය ද නිවේදක නිවේදිකාවන් හැටියට මාධ්‍ය වේදීන් හැටියට කටයුතු කරති.

ප්‍රශ්නයක විවිධ පැතිකඩ නියෝජනය වන ආකාරයට වැඩ සටහන් සංවිධානය කර තිබේ. කිසිදු මතවාදයකට ආගමකට පක්ෂයකට පුද්ගලයින්ට පක්ෂපාතිත්වය ප්‍රකාශ නොකරන මාධ්‍ය විසින් සමබර ප්‍රවෘත්ති ද සමබර වැඩසටහන් ද විකාෂය කෙරේ.

ජනතාව වෙනුවෙන් දේශපාලනඥයින්ගෙන් නිසි ප්‍රශ්න ඇසීමට බිය නොවන මාධ්‍ය  කරුවෝ හැම මාධ්‍යයකම සිටිති. ඔවුහු බේරි පලා යෑම සඳහා නොව කොටු කර අල්ලා ගැනීම සඳහා ප්‍රශ්න අසන නිසා ම දේශපාලනඥයින්ගේ සැබෑ අරමුණු ජනතාව පහසුවෙන් තේරුම් ගනිති.

හැගීම් ඇවිස්සිය හැකි ප්‍රශ්න වෙනුවට සැබෑ ප්‍රශ්න මාධ්‍ය තුළ සාකච්ඡා වේ. මතුපිට අත ගෑමෙන් තොරව ගැඹුරට කරන විමසීමක් මේ සාකච්ඡා තුළින් මතු වෙයි.

කඳුල වේදනාව විකිණීම තවදුරටත් සිදු නොවන අතර මිනිසුන්ගේ පෞද්ගලිකත්වයට ගරු කරන මාධ්‍ය සදාචාරයක් බිහි ව තිබේ.

ජාති ආගම් කුලමල බේද ඇති කරන ප්‍රවෘත්ති වාර්තා කරණයෙන් මාධ්‍ය මුළුමණින් මිදී ඇති අතර එවැනි අදහස් පතුරුවන්නන්ට ඉඩක් ඒ තුළ නොලැබේ. කිසිදු ආගමකට ජාතියකට කුලයකට අයත් වීම හේතුවෙන් ද ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය ස්වභාවික විවිධ ලිංගික නැඹුරුතා අබාධිත බව හෝ වයස හේතුවෙන් මිනිසුන්ට කෙරෙන අපහාස හෝ අවමන් වලට ද ඉඩක් ඒ තුළ නැත.

සංවර්ධනය හා පරිසරය අතර තුලනයක් පවත්වා ගෙන යෑම වෙනුවෙන් එය පෙනී සිටී. සංවර්ධනය නිසා තමන්ගේ දේපළ ගම් බිම් ජීවනෝපායන් අහිමි වන ජනතාව වෙනුවෙන් ද ඒ නිසා ප්‍රතිලාභ අත් වීමට නියමිත ජනතාව වෙනුවෙන් ද ඒ නිසා එකවර එය පෙනී සිටී.

ගරු කටයුතු සම්ප්‍රදායන් රැකීම වෙනුවෙන් ද යල් පැන ගිය සම්ප්‍රදායන් ප්‍රශ්න කිරීම වෙනුවෙන් ද ඒ දෙවර්ගය නිවැරදිව හඳුනා ගැනීම වෙනුවෙන් ද පෙනී සිටීම සිය වගකීමක් ලෙස මාධ්‍ය විසින් සළකනු ලැබේ.

එකිනෙකා ඇන කොටා ගන්නා සංවාද වෙනුවට ප්‍රශ්න වලට එක්ව විසඳුම් හොයන සංවාද වලින් මාධ්‍ය පොහොසත් වී තිබේ.

ප්‍රවෘත්තිය මුලින් ගෙනාවේ තමන් බව කියන්නට තතනන මාධ්‍ය වලට වඩා නිවැරදිම ප්‍රවෘත්ති වාර්ථාකරණය කළේ තමන් බව කියන්නට උනන්දු වන මාධ්‍ය නිසා මිනිසුන් තුළ මාධ්‍ය පිළිබඳ විශ්වාසයක් ඇති ව තිබේ.

මාධ්‍ය ආණ්ඩුව තනන්නන් පමණක් නොව ජනතාව තනන්නන් බවට ද රූපාන්තරණය වී තිබේ.

අපේ සිහින පොලීසිය

po2_26062017_FRR

පොලීසිය යනු රටකට ඇතුවත් බැරි නැතුවත් බැරි ආයතනයකි. නැතිව බැරි වන්නේ නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා ඒ ආයතනය පැවතිය යුතු නිසා ය. නීතිය කඩන මිනිසුන් අධිකරණය හමුවට පමුණුවන්නට බලය ලත් ආයතනයක් අවශ්‍ය නිසා ය. එසේ නොවුනහොත් බොහෝ දෙනා නීතිය පසෙකලා තමන්ට රිසි ලෙස ක්‍රියාකිරීමට යෑමෙන් වියවුල් ඇති වන නිසා ය. මොන අඩුපාඩු කම් තිබුනත් පොලීසිය මේ සම්බන්ධයෙන් සැළකිය යුතු අගය කළ යුතු කාර්යය භාරයක් බොහෝ දුෂ්කරතා මධ්‍යයේ ඉටු කරමින් ඉන්නා නිසා ය.

ඇතුව බැරි එසේ ලබා ගත් බලය ඇතැම් විට අයුතු විදිහට භාවිතා වන නිසා ය. නීතිය රකින ඉන්නා අය ම ඒ නීතිය කඩන නිසා ය. නැතිනම් අලුත්ම ක්‍රමයට අනුව නීතිය නවන නිසා ය. ඒසා බලයක් ඉදිරියේ සාමාන්‍ය මිනිහා අන්ත අසරණ තත්වයකට පත් වෙන නිසා ය.

කුඩා එකෙකුගේ වරදට පස්සෙන් පන්නන පොලීසිය ලොකු අය කරන වැරදි නුදුටුවා සේ සිටින්නේ ය. තල්මසුන් ඇතැම් විට පොලීසියට කොචොක් කරමින් යද්දී හාල්මැස්සන් පස්සෙන් පන්නා අල්ලා ගන්නේ ඇතැම්විට පොලීසියේ ඒ ස්වභාවය නිසා ය. ඇතැම් කාලවල මැරයන්ට සැලියුට් ගහන්නට ද පොලීසියට සිදු වූ බව අප අසා ඇත. සැලියුට් ගසා තමන්ගේ ආරක්ෂාව, පැවැත්ම හෝ සංවර්ධනය ඇති කර ගැනීමට ඇතැම් නිලධාරීන් කටයුතු කිරීම එසේ වාර්ථා වූවා වන්නට ද පිළිවන.

උස් තැන් දැක හැකිලෙන මිටි තැන් දැක පුප්පන අයගෙන් පොලීසිය සමන්විත වී ඇත්තේ පොලිසියේ නිලධාරීන්ගේ වරදින් ම නොවේ. ක්‍රමය ම සකස් වී ඇත්තේ ඒ අයුරිනි. වරද කාගේ වුව ද අවසාන ප්‍රතිඵලය ලැබ විඳවන්නට සිදු වන්නේ බලය නැති මිනිසුන්ට ය.

පොලීසිය හැංගි මුත්තන් කිරීමට ද දක්ෂ ය. විශේෂයෙන් වාහනවලට දඩ ගැසීම සඳහා මේ හැංගි මුත්තම් සෙල්ලම නිතර භාවිතාවේ. ඒ නීතියෙන් එවැන්නකට අවසර නැතුව තිබිය දී ය.

ගසන ලද දඩය ගෙවීමට පහසු නැත. එය තැපැල් කන්තෝරුවකට ගෙවා ඒ කුවිතාන්සය පොලීසියට ඉදිරිපත් කළ යුතු ය. නිවාඩු දිනයක නම් බඩුම තමා ය. මේ ක්‍රමය නිසා වෙන පළාතකින් පැමිණි රියැදුරෙකුට ඒ සඳහා අපමණ රස්තියාදුවක් විඳීමට සිදු වේ. ඉතින් පහසුම හා ඇතැම් විට ලාභ ම ක්‍රමය, ටිකක් අඩුවෙන් එ වෙලේ ම, පුද්ගලික මට්ටමින් රාළහාමිට ගෙවා දැමීම ය.

පොලීසියේ මේ ස්වභාවය දන්නා නිසා ම රියැදුරන් සිය සහෝදර රියැදුරන්ට පොලීසිය ළග ඉන්නා බවට ලාම්පු එලි දල්වා අනතුරු ඇගවීමට පවා ඉදිරිපත් වේ. සමහරුන් කියන්නේ ජාති ආගම් භේදයකින් තොරව සාමූහිකව ලංකාවේ මිනිසුන් එකතු වන එකම අවස්ථාව එය විය හැකි බව ය. පොදු සතුරාට එරෙහිව විරුද්ධ වීමේ දී තරම් වෙන කිසිම එකක දී අපේ කම මතුවන්නේ නැති නිසා ය.

පොලීසිය මැජික් සන්දර්ශනයේ ද දක්ෂ ය. මිනී මැරුමක් රිය අනතුරක් බවට පත් කරන්නට ද එය නැවතත් මිනී මැරුමක් බවට පත් කරන්නට එයට පුළුවන. අවශ්‍ය වන්නේ ඉහළින් ලැබෙන අණක් පමණ ය. එක අතකට මේවා සම්බන්ධයෙන් පොලීසියත් එක්ක අමනාප වී වැඩක් නැත. පොලීසිය තියෙන්නේ නීතිය ආරක්ෂා කරන්න ය. අවාසනාවට මේ රටේ නීතිය කියන්නේ පාලකයන්ගේ වචන ය.

සැක කරුවෙකු අල්ලන්නට වුවමනා නම් අල්ලන්නටත් එසේ නොකොට නාල්ලා ඉන්න ඕන නම් එසේ කරන්නටත් අපේ පොලීසිය දක්ෂ ය. සාක්කි සොයා ගන්නට මෙන්ම හංගන්නටත් ඊට පුළුවන.

පොලීසිය බාරයේ ඉන්නා අය අපූරු ක්‍රමවලින් මරණයට පත් වේ. සමහරු තමන් හැංගූ අවි ආයුධ පෙන්නන්න ගිහිල්ලා ය. කාලයක් එසේ සැකකරුවන් “සිය දිවි නසා ගැනීම“ මෝස්තරයක් වී තිබුණේ ය. සමහරු නම් කියන්නේ යුක්තිය පසිඳලීම පමා වන නිසා ඊට කෙටි මාවතක් සහිත ප්‍රතිකර්මයක් පොලීසිය යෙදූ බව ය. එයින් උද්දාමයට පත් මිනිසුන් ඒ පිළිබඳව පොලීසියට උපහාර දක්වන්නට ද ඉදිරිපත් වූ යුගයක් තිබුණේ ය.

ඒ යුගය නිමා වුනත් පොලීසියේ සෙසු දස්කම් වල නම් ඉවරයක් වී නැත.

මෑතක දී පොලීසිය අනතුරු වළක්වා ගැනීමට එසේ අනතුරු බහුල ස්ථාන වල පිරිත් කීමට ද පොලීසියේ නිලධාරීන්ට මෙත් සිත් වැඩීමට හැකි වන පරිදි භාවනා පන්ති සංවිධානය කිරීමට ද කටයුතු කළේ ය. භාවනා පන්තියට නිසි උනන්දුව නොදැක්විම සම්බන්ධයෙන් භාවනාව සංවිධානය කළ අයගෙන් පහර කෑමට සිදු වූයේ භාවනා පන්තියට අනුග්‍රහය දැක් වූ කෙනෙකුට ය. ඒ ගැන සංවිධාකයන්ට දොස් කියන්න බැරි ය. මිනිසුන් හොඳ වැඩ මග හරින නිසා කළ යුත්තේ උන් ලවා බලෙන් ඒවා කර ගැනීම ය. ඒ පිළිවෙත දැන් වන විට රට තුළ පහල වෙමින් තිබෙන ධර්ම ප්‍රවාහයට ද අනුකූල ය.

කවුරු මොනවා කිව්වත් පොලීසියට ද වැඩ කරන්නට සිදු ව ඇත්තේ දහසකුත් අමාරුකම් මැද්දේ ය. එහෙම බැලුවහම නීතියෙන් පිට පිළිසරණ පැතීම ගැන කම්පා වීමට ද අයිතියක් අපට නැත්තේ ය.

මීට වසර කීපයකට පෙර අධික වේගයෙන් රථයක් ධාවනය කළ දේශපාලනඥයෙකුට දඩුවම් කරන්නට ගොස් ගුටිත් කා ගෙදරටත් වාහනයටත් අලාභ හානි සිදු කර ගනිමින් අවසානයේ රැකියාවෙනුත් අස් කර දමනු ලැබූ පොලිස් නිලධාරියෙකු ගැන පුවත්පත් වල ද සමාජ වෙබ් අඩවි වල ද වාර්ථා වුනේ ය. පාඩු සියල්ල තනියම විඳ ගන්නට සිදු වුනා මිසක ඔහුගේ පිහිටට ආ කෙනෙකු නැත.

අධිකරණය භාර විනිෂ්චයකරුවෙකුහට තනි ඉර කැපීමේ වරදට දඩුවම් ලබා දීමේ මහා බරපතල වරදට තවත් පොලීසියේ නිලධාරියෙකුට සිදු වුනේ නිල ඇඳුම පිටින් දණින් වැටී සමාව ගන්නට ය.

තවත් අවස්ථාවක අධික වේගයෙන් බීමත් ව රිය පැද වූ හාමුදුරු නමක් නවත්වා නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන්නට ගොස් පොලිස් නිලධාරී පිරිසකට වූයේ තිත්ත කුණුහරුප වරුසාවකට තෙමීමට ය. මේ අප කී සියල්ල එක යුගයකට අයත් ය. ඒ යුගය වෙනස් වූවා කියා සියල්ල යහපත් වී නැත. තවමත් රාජකාරී කිරීමට සිදු ව ඇත්තේ බය සැක ඇතිව ය. කවුරු කුමන කඳවුරේ ඉන්නේ දැයි ඇතැම් විටක ගණන් හදා බලමින් ය.

ඒ තත්වය යටතේ මෙහෙමවත් රාජකාරී කර ගෙන සිටීම ගැන අප පොලිස් නිලධාරීන්ට එක් අතකින් ගෞරවය පුද කළ යුතු ය.

ප්‍රශ්නය ඇත්තේ අනුන්ගේ ගෑස් බැලීමට සිදු ඇති පොලීසියේ ඇතැම් නිලධාරීන් පොඩි මිනිහාට ගෑස් දැමීමට යෑම ය. වදයට ලක් කිරීම ය. ලොකු මිනිසුන් ළග වකුටු වුනු නීතිය පොඩි මිනිසුන් ළග පිම්බී දිග හැරීම ය.

ඇතැම් නිලධාරීන් නිල කබාය භාවිතා කරන්නේ කප්පම් ගැනීමට ය. ඒ නිසා එකමත් එක කාලෙක කප්පම් කල්ලි ද පොලිස් වෙස් ගත්ත බව අපට මතක ය.

මස් කඩේකට ගියොත් කටු නැති මස් ලැබීම ට ද බාර් එකකට ගියොත් නොමිලේ සූර් වීමට ද අවස්ථාව ලැබෙන්නේ ය. සමා වන්න. ඇතැම් නිලධාරීහු ඒ අවස්ථාව ලබා ගන්නෝ ය. එහෙම බැලුවහම කාකි සූට් එක ඇතැම් අයට සිතු පැතූ සම්පත් පහළ වෙන කප් රුකක් ලෙස ද අවශ්‍ය නම් අර්ථ ගැන්විය හැකි ය. බලය තියෙන ඕනෑම තැනක දූෂණයට ද ඉඩ තිබේ. පොලීසියට පමණක් එය වෙනස් වන්නට හේතුවක් නැත.

මේ නිසා බොහෝ විට යම් නීති විරෝධී ක්‍රියාකාරිත්වයක් කිසියම් පෙදෙසක සිදු වන්නේ නම් බොහෝ දෙනෙකු කියන්නේ එක්කෝ පොලීසියේ කවරෙකු හෝ ඊට සම්බන්ධ බව ය. නැතිනම් අඩු වශයෙන් අනුග්‍රහ දක්වන බව ය. එසේත් නැතිනම් පොලීසියට බලපෑම් කළ හැකි දේශපාලනඥයෙකු හෝ වෙනයම් බලවතෙක් මේ පිටුපස සිටින බව ය. එයින් අදහස් කරන්නේ අවශ්‍ය නම් අකටයුතුකම් මැඩලීමේ බලයක් හා හැකියාවක් පොලීසියට ඇතැයි මිනිසුන් විශ්වාස කරන බව ය. අනෙත් අතට නැත්තේ අවශ්‍ය ඕනෑ කම බව මිනිසුන් සිතන බව ය. පළමුව පොලීසිය ගැන සහතිකයක් ලබා දෙන අතර දෙවැන්න පොලීසිය ගැන කළු පැල්ලමක් පෙන්වා දෙන්නේ ය.

දේශපාලනඥයින් හැරුණු කොට නීතිඥවරුන්, අධිකරණ නිලධාරීන් හා වෛද්‍යවරුන් විශේෂයෙන් අධිකරණ වෛද්‍යවරුන් සම්බන්ධයෙන් පොලීසියේ නිලධාරී මහත්තුරු විශේෂයක් කිරීමට කැමති ය. ඒ ඔවුන් තමන්ගේ පැවැත්මට හා ආරක්ෂාවට අවශ්‍ය නිසා ය. ඔවුන් අමනාප කර ගත හොත් කරන සෙල්ලම් වැරදිය හැකි නිසා ය. එයින් තවත් එකක් ඇඟවෙයි. මේ අය හා එකතු වුනොත් පොලීසියට බොහෝ අකටයුතුකම් වලින් ගොඩ ආ හැකි බව ය.

අනෙත් පැත්තෙන් පොලීසියේ බොහෝ අය අකමැති කට්ටියක් ද වෙයි. ඒ මාධ්‍යවේදීන් විශේෂයෙන් මාධ්‍ය ඡයාරූප ශිල්පීන් ය. ඒ සැඟවිය නොහැකි සාක්කි මතු කර ගත හැකි නිසා ය. අඩු වශයෙන් එවැන්නක සැකයක් ඇති කළ හැකි නිසා ය. අකටයුත්තක් කර බේරී යෑමට ඇති ඉඩ එයින් වළකන නිසා ය. එයින් එහා ඔවුන් නුරුස්සන  කවුරුන් හෝ සිටී නම් ඒ පොලීසිය තුළම සිටින ඔවුන්ගේ ම අවංක සගයින් ය. රාජකාරිය නිසි ලෙස ඉටු කරන පොලිස් නිලධාරීන් ය. පොලීසියේ නිලධාරියෙකුගේ අකටයුතුකම් වලට එරෙහිව යා හැකි බලයක් තිබේ නම් ඒ ඔවුන්ගේ ම අවංක සගයින්ට පමණක් නිසා ය.

අප සිහින දකින පොලීසිය වෙනස් ය. ඒ තුළ නීතිය අකුරට ක්‍රියාත්මක වේ. එසේ ක්‍රියාත්මක කරන නිලධාරීන්ට නොබිය ව සැකයෙන් තොරව සිය කටයුතු ගෙන යෑමට අවශ්‍ය පරිසරය පොලීසියේ ඉහළ කළමනාකාරිත්වය විසින් ඇති කර දී තිබේ.

උසස් වීම් ලබා දීමේ දී ද වෙනත් වරප්‍රසාද ලබා දීමේ දී ද නීතිය අකුරට ක්‍රියාත්මක කිරීම සම්බන්ධයෙන්, විශේෂයෙන් බලවතුන්ට එරෙහිව නීතිය ක්‍රියාත්මක වූ අවස්ථා සම්බන්ධයෙන්, විශේෂ සැළකිල්ලක් දැක්වේ. ඒ නිසා ම අධික වේගයෙන් රිය පැදවූ දේශපාලකයෙකු දඩ ගෙවන ඡයාරූපයක් ද බීමත්ව රිය පැදවූ මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකුගේ රියැදුරු බලපත්‍රය උසාවියක දී තහනමට ලක් වූ ප්‍රවෘත්තියක් ද වැනි පුවත් පත්තරවල පල වේ.

උසස් වීම් ලබා දීමේ දී ඒ බල ප්‍රදේශය තුළ වාර්ථා වෙන අපරාධ හෝ නීතිවිරෝධී ක්‍රියා අතීතයට සාපේක්ෂව කෙතරම් අඩුව තිබේ ද යන්න විශේෂයෙන් සැළකිල්ලට ගනු ලැබේ. ඒ නිසා ම අපරාධ අල්ලා ගැනීම වෙනුවට අපරාධ සිදු වීම නැවැත්වීම කෙරේ පොලීසියේ අවධානය යොමුව තිබේ.

නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ දී අගතියක් දක්වා ඇති නිලධාරීන් සම්බන්ධයෙන් විශේෂයෙන් බලවතුන්ට එරෙහි ව නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම මග හැර කටයුතු කළා වූ ද අහිංසක මිනිසුන්ට එරෙහිව නීතිය අයුතු ලෙස යොදා ගත්තා වූ ද නිලධාරීන් සම්බන්ධයෙන් සොයා බලන හා එවැනි සොයා බැලීමක දී එවැන්නක් තහවුරු වුවහොත් නොපමාව දඩුවම් දෙන ක්‍රමයක් ක්‍රියාත්මක වේ.

මේ ක්‍රියාකාරිත්වය විමසීම සඳහා CCTV කැමරා වැනි නව තාක්ෂණය යොදා ගැනෙන අතර ඉතා අවංක නිලධාරීන්ගේ සමන්විත විශේෂ ඒකකයක් පොලීසියට එරෙහි පැමිණිලි විමර්ශනය කිරීම සඳහා ස්ථාපිත කර තිබේ. ඒ සඳහා පැමිණිලි කිරීමට අවශ්‍ය අයට පොලීසියට නොයා නව සන්නිවේදන තාක්ෂණය භාවිතා කරමින් එසේ කිරීමේ ඉඩකඩ ද සපයා තිබේ. කිසියම් පොලීසියක් විසින් පැමිණිල්ලක් බාර ගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කළ විට ද මේ තාක්ෂණ ක්‍රමවේදය හරහා එවැනි පැමිණිල්ලක් කිරීමේ ඉඩ ද සකසා තිබේ. ඒ හරහා නිසි පැමිණිල්ලක් කිරිමේ ඉඩ ද අවශ්‍ය වුවහොත් පසුව විවර කර දෙනු ලැබේ.

රථවාහන නීති උල්ලංඝණය උදෙසා පැනවෙන දඩ මුදල් ගෙවීම පහසු කරනු සඳහා ද නව තාක්ෂණය යොදා ගැනෙන නිසා පොලිස් රථවාහන අංශයේ නිලධාරීන්ට අල්ලස් දීමට තිබෙන පෙළඹවීම අවම වී තිබේ.

පොලීසිය ආගමික බැඳීම් නොපෙන්විය යුතු බවට නියෝග පනවා තිබේ. නිල ඇඳුමෙන් සැරසී ආගමික වතාවත් කිරීම වරදක් බවට පත් කර තිබේ. තම ප්‍රදේශයේ පැවැත්වෙන යම් උත්සවයකට රාජකාරීය සඳහා හැර වෙනත් මට්ටමකින් පොලිස් නිලධාරීන්ට සහභාගි විය හැක්කේ ඒ මගින් එම  ප්‍රදේශයේ අපරාධ අඩු කිරීමට යම් මෙහෙයක් වෙනවා නම් පමණ ය.

පොලීසිය භාරයේ සිටින අය සම්බන්ධයෙන් වග කීමට පොලීසිය බැඳී සිටින අතර ඔවුන්ගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සඳහා ඔවුන් රඳවා තබන ස්ථානයන්ගේ CCTV කැමරා රඳවා තැබිය යුතු වෙයි.

අපරාධ සම්බන්ධයෙන් නිර්නාමික ඔත්තු සැපයීම සඳහා වෙබ් තාක්ෂණය පදනම් කර ගත් වේදිකාවක් ද නිර්මාණය කර දී තිබේ. එවැනි ඔත්තු සම්බන්ධයෙන් ඇති වූ ප්‍රගතිය ද ඒ ඔත්තුව සැපයූ පුද්ගලයාට බලා ගත හැකි වන පරිදි එම වේදිකාව සකස් කර තිබේ. එවැනි ඔත්තු සම්බන්ධයෙන් පොදු ප්‍රගතිය සාමාන්‍ය ජනයාට ද බලා ගත හැකිවන පරිදි දෛනිකව යථාවත් කරනු ලැබේ. ලැබී ඇති ඔත්තු සංඛ්‍යාව, විමසනු ලැබ ඇති ඔත්තු සංඛ්‍යාව, විමසා ඒ සම්බන්ධයෙන් නීතිය ක්‍රියාත්මක කරනු ලැබූ අවස්ථා ගණන, දඩුවම් ලබා දුන් ගණන වැනි දත්ත ඒ අතර තිබේ. මේ තුළින් පොලීසිය පිළිබඳ මහජනයා තුළ විශ්වාසයක් ඇති කිරීමට අපේක්ෂා කෙරේ.

පොලීසියේ නිලධාරීන් සම්බන්ධයෙන් වත්කම් ප්‍රකාශනයන් ලබා ගන්නා බැවින් හා කිසියම් නිලධාරියෙකු අසාමාන්‍ය ලෙස වත්කම් වැඩි කර ගෙන ඇත් ද ඒ කිනම් මාර්ග හරහා ද යන්න විමසුමට ලක් කෙරෙන බැවින් පොලීසියේ නිලධාරීන් අල්ලස හා දූෂණයෙන් වැළකී ඇත.

පොලීසියේ නිලධාරීන්ගේ මාරුවීම් නිශ්චිත ක්‍රමවේදයකට අනුව සිදු වේ. ඒ සම්බන්ධයෙන් දේශපාලන මැදිහත් වීම් අවම වී තිබේ. ඒ නිසා නිදහස් ව සිය රාජකාරිය කර ගෙන යෑමට පොලීසියේ නිලධාරීන්ට හැකියාව ලැබී තිබේ.

තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය යටතේ පොලීසියේ ගවේෂණවල ප්‍රතිඵල පිළිබඳ විමසන ජනතා ප්‍රශ්නවලට නොපමාව පිළිතුරු ලැබේ. මාධ්‍යවේදීන්ට එරෙහි අඩම්තේට්ටම් කරන පොලීසියේ නිලධාරීන්ට විරුද්ධව නොපමාව විනයානුකූල කටයුතු කරනු ලැබේ.

 

අපේ සිහින සිපිරිගෙය

සිපිරි ගෙය

සිරකරුවෝත් මනුෂ්‍යයෝ ය. ඒ සිර ගෙදර බිත්තියට ය. ඇතුළත කතාව ඒ තරම් සොඳුරු නැත.

සිරගෙදර බාර කරුවන් සිතන්නේ ඔවුන් මිහිපිට අපාය තනන්නට දෙවියන් විසින් වරම් ලැබූ කොටසක් හැටියට ය. පව් කාරයින්ට දඩුවම් දීමට සිටින යමපල්ලන් හැටියට ය. (සෑම නිලධාරියෙකුම මේ ගොඩට දැමිය නොහැකි ය. එහෙත් එසේ නොවන ස්වල්ප දෙනෙකුට ද ඒ හැටි බලයක් නැත.)

හිරේට ගිය බොහෝ දෙනෙකු නැවතත් හිරේට යන්නට විනා සමාජයට සුදුසු ලෙස වෙනස් වී මිනිසුන් බවට පත් වන්නේ නැත. හිර ගෙදර පුනරුත්ථාපන මධ්‍යස්ථානයක් විය යුතු වුව ද එය හොරු පුහුණු කරන පුහුණු අයාතනයක් හැටියට සංවිධානය වී ඇත.

අප හිතන්නේ අපාය තියෙන්නේ නරක මිනිසුන් හො෦ඳ මිනිසුන් බවට පත් කරන්නට කියා ය. ඒ අපට උගන්වා තිබෙන හැටි ය. එහෙත් ඇත්ත තත්වය නම් නහයට උඩින් ගියහම ඔලුවට උඩින් යන එක මහ කජ්ජක් නොවේ යැයි සිතෙන නිසා එකවරක් අපායේ ගිය මිනිහෙකුට තව වරක් යන එක මහ දෙයක් නොවේ ම ය. ඒ අර්ථයෙන් හිර ගෙදර ද එක් වරක් ගිය එකෙකුට තව වරක් යෑම ප්‍රශ්නයක් නොවන තැනට වැඩ කටයුතු සිද්ධ වේ.

එ් ඇතුළත කතාව නිසා පමණක් නොවේ. ඉන් පිටත මැදිහත් වීම් ද නිසා ය.

හිරේ ගිය එකාට සමාජය ද ලේබලයක් අලවන්නේ ය. ඒ ලේබලය අපූරු පරස්පරයන්ගෙන් යුක්ත ය. බලපුළුවන් කාරයෙක් හිරේ ගියහම වීරයෙක් හැටියටත් සාමාන්‍ය මිනිහෙක් ගියහම කණ්ඩෙම් වූ අපරාධ කරුවෙකු හැටියටත් ය. සාමාන්‍ය මිනිහෙක් නම් හිරේ වරක් තැප ආවාට පසු කොච්චර හොඳ උනත් ඉන් පස්සේ එහෙම යැයි මිනිසුන් පිළිගන්නේ නැත. ඒ නිසා වරක් හිරේ ගිය මිනිහෙකුට වගතුගක් නැත. ඔහු සමාජය දක්කන්නට හදන්නේ ම හිරේ ට ය.

වාසනාව කොහොමටත් සල්ලි කාරයා එහෙමත් නැත්නම් බලපුළුවන් කාරයා පස්සේ දුවන නිසා එවැන්නෙක් හිරෙන් නිදහස් වුනහම මඩ සෝදා ගෙන සුදු රෙද්දක් ඇඳ සමාජයට එන්නට හැකියාව ලැබේ. කරුමය කරුමක්කාරයා පසුපස එන නිසා අසරණ මිනිසෙකුට එවැනි ගැලවීමක් නැත.

රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කළ මිනිසුන් පවා ඉන්නේ කැලි කසල ගොඩේ ය (මේ කියන්නේ පෙර කළ පිනෙන් හිරේදී අසනීප වන අය ගැන නොවේ). ඒවා පිරිසිදු කෙරෙන්නේ නැත. ඒ කැලිකසල ගොඩ වෙන එක වළක්වන්නට ඒ හැටි උත්සහයක් ගැනෙන්නේ නැත. කොළඹ කුණු ගොඩේ ඉන්නා පුද්ගලයා මීතොටමුල්ලේ මිනිසුන් දෙස බලන විට හිර ගෙදර එලියට වඩා හොඳ වෙන්නට විදිහක් නැතැයි හිත හදා ගත්තොත් මිසක මේ මිහිපිට අපාය මිනිසුන් ජීවත් වන තැනකැයි හිතන්නට හේතුවක් නැත.

හිර ගෙදර ඉන්නා කාලයේ වුව එය හැම මිනිහෙකුටම අපායක් වෙන්නේ නැත. හිරකරුවන් අතර වරප්‍රසාද ලාභීහු සිටිති. හිරෙන් එලියට ආ විට සුදනන් ලෙස ජීවත් වීමට පමණක් නොව හිරේ ඉන්නා විට ද වැඩි මනත් කරදරයක් නැති ව දිවි ගෙවීමට ඔවුන්ට හැකි ය.

ඒ වැඩි පුර බන්ධනාගාර රෝහලේ හෝ මහ රෝහලේ ගත කිරීමට වරම් ලැබීම නිසා පමණක් නොවේ. වෙනත් සුව පහසුකම් ද ඇතුළත තිබෙන නිසා ය.

හිර ගෙදර ජන ගහණය වැඩි ය. එක්කෙනෙකුට අයිති ඉඩේ විස්සක් තිහක් සිටින නිසා හැරෙන්නට පෙරලෙන්නට තරමක් අමාරු ය. ආණ්ඩුවේ මහ ඉස්පිරිතාල ද ඒ වගේ නිසා ද ඒවායේ ද අගුපිල්වල මිනිසුන්ට බල්ලන් බළලුන් මෙන් ලගින්නට සිදු වන නිසා ද ඒවා බලා හිර ගෙදර ගැන හිත හදා ගත්තොත් මිසක නැතිනම් අමාරු ය.

හිර ගෙදර ගැන හිත හදා ගන්නට කැමති මිනිසුන්ට තේ වතුවල ලැයිම්වල මිනිසුන් දෙස ද කොළඹ වතු ආශ්‍රිත මිනිසුන් ද දෙස ද බලන්නට හැකි ය. ඒ අතින් බැලුවහම හිරේ දැන් ඉන්න තරමට වඩා නරක එකක් කළ යුතු යැයි බන්ධනාගාර පරිපාලකයන් සිතීම පිටුපස මෙවැනි හිරෙන් බාහිර කතන්දර ද තිබිය හැකි ය.

අපි පොදුවේ හිරගෙදර යැයි කීවාට එහි දෙජාතියක මිනිසුන් සිටිති. රක්ෂිත බන්ධනාගාරයේ සැකයට භාජනය වූ අය ය. හිර ගෙදර විනිශ්චයට භාජනය වූ අය ය. ඒ දෙක අතරින් වඩාත් නරක කුමක් දැයි මම නොදනිමි. එහෙත් රක්ෂිත බන්ධනාගාරය නම් නරාවලක් බව මම දනිමි.

ඒ කියන්නේ සැක කරුවන් හැටියට ඉන්නා අය එසේ වීම තුළ ම දඩුවම් විඳින බව ය. ඇතැම් විට වැරදි නොකර දඩුවම් විඳින බව ය. අඩු වශයෙන් ඔවුන්ට වත් මානුෂිකව සළකන්නට අපට යුතු කමක් තිබේ. ඔවුන් චුදිතයන් විනා වින්දිතයන් නොවන බැවිනි.

එසේ නොකරන්නට ද මේ සමාජයට සාධාරණ හේතු ඉදිරිපත් කරන්නට පුළුවන. අපරාධකරුවන් අල්ලා ගෙන ඔවුන්ට එරෙහිව ඇති චෝදනා ගොනු කොට අධිකරණයක් මගින් ඔවුන්ට දඩුවම් කිරීම අතින් අප ඉන්නේ බොහෝ රටවලට පහලිනි. එයින් කියවෙන්නේ වැඩි චුදිතයන් ප්‍රමාණයක් අධිකරණයේ දී නීතිඥයින්ගේ දක්ෂතා මත, පැමිණිල්ලේ අදක්ෂතාවය මත සහ වෙනත් විවිධ හේතු මත නිදහස් වෙන නිසා ය. ඒ නිසා පසුගිය කාලයේ සමාජය තුළ පැතිර ගියේ අල්ලා ගත් පසු අධිකරණයට යුක්තිය පසිඳලනු සඳහා ඉදිරිපත් නොකරම ඉවරයක් කළ යුතු බව ය.

ආයුධ පෙන්වන්නට ගොස් එසේ එලොව මිනිසුන් යැවීම එක් කලෙක සාමාන්‍ය දෙයක් බවට පත් වෙමින් තිබුනේ ජනතාවගේ මේ ආශිර්වාදය මැද්දේ ය. අදටත් එසේ සිතන මිනිසුන් බොහෝ ය. ඒ තමන්ගේ කවුරු හරි අභූත චෝදනාවකට අල්ලා ගන්නා තුරු පමණ ය.

එහෙම බැලුවහම රක්ෂිත බන්ධනාගාරය නරාවලක් කිරීමට අපේ සිතිවිලි පරම්පරාව තුළ ඇති වුවමනාව බන්ධනාගාර පරිපාලනය තුළ ද දකින්නට ලැබුනොත් අපට පුදුම විය නොහැකි ය. බන්ධනාගාර පරිපාලකයන් ද මනුෂ්‍යයෝ ය. වෙන රටකින් ආ විදේශිකයන් නොව අපේ රටේ ම මනුෂ්‍යයෝ ය.

වැරදි කිරීම මිනිස් ගතියකි. සමාව දීම දේව ගතියකි.

මා කුඩා කල එවැනි කතාවක් අසා තිබේ. ඒ ඉස්සර ය. දැන් අප ඉන්නේ ඇහැට ඇහැක් ගන්නට ඉදිරියට එන සමාජයක ය. ගේම ම ඉල්ලන සමාජයක ය. එය පිරී ඇත්තේ මස් රාත්තලම ඉල්ලන ෂයිලොක් ලා ගෙන් ය. මේ තත්වය වෙනස් විය යුතු ව තිබේ.

හිරෙන් එලියට එන කෙනෙකු පහසුවෙන් සමාජයට අන්තර්ග්‍රහණය කර ගන්නා ලෙස සමාජය ද වෙනස් විය යුතු ව තිබේ. ඔවුන් නැවත හිර ගෙදරට අඩිය නොතබන ලෙස ඔවුන් පුනරුත්ථාපනය කරන සිරගෙයක් බිහිවිය යුතු ව තිබේ.

මා දකින සිහින සිපිරි ගෙය පිරිසිදු ය. එහි පාලනය මිනිසුන්ට දඩුවම් දීම නොව මිනිසුන් පුනරුත්ථාපනය මූලික ඉලක්කය කර ගෙන තිබේ. එහි සිටින්නේ මිනිසුන් බව තාප්පය බැලූ විට නොව හිර ගෙය ඇතුළට පැමිණ නේවාසිකයන්ට තිබෙන පහසුකම් බලන විට තහවුරු වේ. එය සිත නිවන තැනකි. පන්සලක පල්ලියක ඇති සාම්‍යය ඒ තුළ දැකිය හැකි ය.

වැරදි පිළිගන්නා අයට ඉක්මන් නිදහසක් ලැබේ. ඒ වැරැද්දට භාජනය වූ තැනැත්තා සමාව දෙන්නේ නම් හා ඒ පුද්ගලයාට පිළිගැනෙන වන්දියක් ගෙවීමට වින්දිතයා කටයුතු කරන්නේ නම් පමණි.

හිරයට පත් කාලය අවසන් වන තෙක් මසකට වරක් එවැනි වින්දිතයෙකු පැමීණ සිර ගෙදර දිනක් ගත කොට යා යුතු ය. ඒ වැරැද්ද සිහිපත් කොට ඒ ගැන පසුතැවිලි වීම සඳහා ය.

හිරගෙදර සියල්ලන්ම සමාන ය. වරප්‍රසාද ලාභීන් නැත.

සිරකරුවන්ගේ පෞද්ගලිකත්වය ආරක්ෂා වන සේ වෙන් වෙන් කුටි තනා තිබේ. ඔවුන්ට කියවීමට පොත් ද කියවීම සඳහා අවශ්‍ය පහසුකම් ද ලිවීම ට අවශ්‍ය දෑ ද සපයා තිබේ. වෙනත් කලා කටයුතු වල නියැලීමට කැමති මිනිසුන්ට එවන් දේ සඳහා ඉඩ කඩ ද ලබා දී තිබේ. ඒ ඉඩ වෙසක් සැරසිලි වලින් ඔබ්බට ද ලාබ දී තිබේ.

සිරකරුවන් අතර බුද්ධීමය සංවාදයන් ඇති කිරීමට හැකි වැඩසටහන් සිපිරි ගෙය තුළ ක්‍රියාත්මක කෙරේ. එවැනි වැඩසටහන් සඳහා බාහිර විද්වතුන්ගේ සහභාගිත්වය ද ලබා ගැනේ.

මානසික රෝගයන්ගෙන් පීඩා විඳින සිරකරුවන් සඳහා විශේෂ සායන ඇති කර තිබේ. උපදේශන පහසුකම් සපයා තිබේ. සිය පවුලේ සමාජිකයින් සමග වඩා සමීප සම්බන්ධකම් ඇති කර ගැනීමට ද පහසුකම් සපයා තිබේ. විශේෂයෙන් කුඩා දරුවන් ඉන්නා වින්දිතයන්ට ඔවුන් සමග සම්බන්ධ වීමට වැඩි ඉඩක් සකසා දී තිබේ.

වින්දිතයෙකු පිළිබඳ සහකම්පනය ඇති සමාජයක් හිර ගෙදරින් පිටත තිබේ. එවැන්නෙකු සමාජයට සම්බන්ධ කර ගැනීමේ වගකීම සමීපතම වැඩිහිටි සියලු මිනිසුන් විසින් පෞද්ගලිකව දරනු ලැබේ.

විද්‍යාත්මක ක්‍රමයකට සකස් කරන ලද අධ්‍යාපනික වැඩසටහන් වලට ඔවුන් යොමු කෙරේ.

අංගුලිමාල තෙරුණ්ගේ කතා වස්තුව තුළ ඉගෙන ගත යුතු පාඩම් අංගුලිමාල පිරිත කියනවාට වඩා වැඩි උනන්දුවකින් කියන භික්ෂුන් වහන්සේලා පිරිසක් සසුනේ සිටී. ඔවුන් වැරදි කරුවෙකු සදාකාලිකව ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට එරෙහිව බණ කියනු ඇත. ක්‍රිස්තුත් වහන්සේ ද විනිශ්චාසනයකින් නියම කරන ලද දණ්ඩනයකින් කුරුසයේ ඇණ ගැසූ සැටි කියන පියතුමන්ලා ද කතෝලික හා ක්‍රිස්තියානි පල්ලි ආශ්‍රිතව සිටී.  සිරකරුවන් සම්බන්ධ කතිකාව තුළ මේ චරිත නැවත නැවතත් මතු කරමින් ඔවුන් හා සහකම්පනය පල කරන පූජක පක්ෂය නිසා ම සමාජය ද දයානුකම්පාවෙන් ඔවුන් දෙස බලන තත්වයක් උදා වී තිබේ.

විවිධ ලෙස කොන් කරනු ලැබ තිබෙන මනුෂ්‍ය කොට්ඨාෂ ගැන වැඩ කරන ඔවුන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින සංවිධාන ඇතත් සිර කරුවන්ගේ හෝ චුදිතයන්ගේ හිර ගෙදර ජීවිතය දෙස බලන සංවිධාන තිබේ දැයි නිච්චියක් මට නැත. බිත්තියේ ලියා තිබුනාට සමහර විට සිරකරුවන් මනුෂ්‍යයින් යැයි විශ්වාස කරන මිනිසුන් නැතිවා වන්නට පුළුවන. මේ ලිපියේ අරමුණ එවැනි මිනිසුන් ඇති කිරීම ය.

අන් මිනිසුන්ගේ, විශේෂයෙන් සමාජය විසින් සිය පහසුව සඳහා බැහැර කර ඇති මිනිසුන්‍ගේ, ජීවිත දෙස දයාබර බැල්මක් හෙලීමට සහකම්පනය පළ කිරීමට හැකි සමාජයක් හැම විටම නිවුනේ වෙයි. සැනසුනේ වෙයි. සතුට පත් වුනේ වෙයි. සෞභාග්‍ය ලැබුවේ වෙයි.

අප ඉල්ලා සිටිය යුත්තේ එල්ලුම් ගස නොවේ. දයාව හා කරුණාව ය.

අවසාන සිහිනය විය යුත්තේ හිරගෙදරකින් තොර සමාජයක් ය. එහෙමත් නැත්නම් කෞතුක වටිනාකමකට පමණක් ලඝු වූ මිනිසුන් නැති හිරගෙදරක් ය.

අපේ සිහින අධ්‍යාපනය

din-nm-01-bps10072017

මුල් ලිපිය දිනමිණ පුවත් පතේ ඉහළ පින්තූරයත් සමග පළ වූයේ 2017 ජූලි 11 දින ය.

පොත් බෑගයේ බරින් ළමුන් කුදු වී ඇතැයි පහු ගිය දිනෙක කතිකාවට ලක් වූ මාතෘකාවක් විය. ඇත්තටම ළමුන් පෙළෙන්නේ පොත් බෑගයේ බරින් පමණක් නොවේ. සමස්ත අධ්‍යාපන ක්‍රමයේ බරින් ය.

අපේ පාසල් අධ්‍යාපනය වැඩිමනත් වෙන් කොට තිබෙන්නේ අප “සිතිය යුත්තේ ‍මොනවාද?“ යැයි අපට දැන්වීමට ය. දැනුම කප්පරක් මිටි බැද ඇති පොත්පත් කොන්ද කුදු වනතෙක් දරා ගෙන පාසල් යන අපට “සිතන්නේ කෙසේ ද?“ යන්න බැරිවෙලාවත් එහිදී කියා දෙන්නේ නැත. සත්‍යය සොයා ගන්නා හැටි නොව හොයාගත් සත්‍යය මේ යැයි අපට එහිදී දැනුම් දෙනු ලැබේ.

අවාසනාවකට පාසලෙන් එලියට යන විට උගත් අකුරු හා ගණන් ශාස්ත්‍රය හැරුණු විට මෙසේ ලද සෙසු දැනුම පිළුණු වෙලා ය. ඉගෙන ගත් සත්‍යය බොරු වෙලා ය.

දැනුමෙන් පිරිලා නිසාම ඒවා පරම සත්‍යය ලෙස අදහන්නට කියා දී ඇති නිසාම අලුත් දැනුමක් ලද විට ඒ දෙස බලන්නටවත් අපට සිත් දෙන්නේ නැත. පිරුණු බදුනකට වත් කරන ජලයට ඒ තුළ ඉඩක් නැත. එකතු කරන දේ පිටට ගලා යනවා පමණ ය.

අලුත් දැනුම පරීක්ෂාවට ලක් කිරී‍මේ මෙවලම් අප සතුව නැත. ඒ නිසා අප සතු දැනුම පිළුණු වූවාට අමතරව නැවුම් දැනුම එකතු කර ගැනී‍මේ හැකියාව ද අපට නැත. ඒවා තෝරා බේරා ගැනීමේ හැකියාව අපට නැත.

ඒ නිසාම අලුත් දැනුමට පස්ස හරවන අපට, පරම්පරා ගණනකට පෙර මිනිහා දැන සිටි දැනුම මුලිච්චි වන්නේ ය. එයින් කළ හැක්කේ කොපුවක්, ගුහාවක්, නැතිනම් කටුවක් හදා ගෙන ඒ තුළට වි සෙසු ලෝකයෙන් වෙන් වීම පමණ ය.

 

වැඩලෝකය හා අධ්‍යාපනය

විධිමත් අධ්‍යාපන ක්‍රමය වැඩකට නැති මිනිසුන් බිහි කරන්නේ එලෙස ය. දැනුම ගැන කියන්නේ එය නැවුම් කිරි වගේ කියා ය. ඉක්මණින් කල් ඉකුත් වන්නට ඉඩ තිබෙන බව ඉන් ඇගවෙන්නේ ය. ඉතින් කල් ඉකුත් වූ දැනුමක් පරම සත්‍යය ලෙස අදහන මිනිසුන් දැනුම නැති මිනිසුන්ටත් වඩා කාලයට ආයතනයන්ට නොගැලපෙන මිනිසුන් වීම අරුමයක් වන්නේ නැත.

ඒ නිසාම කළමනාකරුවන්ට ඔවුන් නැවත හැඩ ගස්වා ගැනීමට සිදු වේ. අමු මැටි පිඩක් හැඩ ගැන්වීම ලෙහෙසි ය. එහෙත් දැනටම හැඩ ගැන්වූ එකක් එසේ වෙනස් කිරීම අමාරු ය. එහෙත් බොහෝ කළමනාකරුවන් ද එවැනි වූ අය නිසාම ඔවුන්ට ඒ ගැන නිනව්වක් නැත. අප අද මුහුණ පා තිබෙන අර්බුදයේ එක් ප්‍රධාන පැතිකඩක් ඒක ය.

 

වනපොත් කිරීම සහ ටියුෂන්

අධ්‍යාපන අධීකාරීන් කල්පනා කරන විදිහට දැනුම යනු ඔවුන් සතු දැනුම ය. එහි ඒකාධිකාරය තිබෙන්නේ ඔවුන්ට ය. ළමුන් ඉගෙන ගත යුත්තේ ඒ දැනුම ය. ඒ දැනුම ද ඉගෙන ගත යුත්තේ ඔවුන් දෙන වචන වලිනි. ඒ කියන්නේ අවසානයේ දරුවන් විසින් ඒවා වන පොත් කළ යුතුව තිබෙන බව ය. විභාගය තුළ පරීක්ෂා කරන්නේ ඒ දැනුම ඒ වචනවලින් මතක තබා ගෙන නැවත වමාරන්නට පුළුවන් කම ය. ටියුෂන් කර්මාන්තය අතිශයින් ලාබ ලබන කර්මාන්තයක් බවට පත්ව ඇත්තේ මේ නිසා ය. වඩා හොඳින් වන පොත් කිරීමේ කලාව ඒ තුළ ඉගැන්වේ.

අධ්‍යාපන විශේෂඥයින් කියන්නේ පන්ති කාමරයක සිටිය යුතු ප්‍රශස්ත සිසුන් ගණන විස්සක් පමණක් බව ය. එතෙකුදු බොහෝ ටියුෂන් ගුරුවරුන්ගේ පන්ති කාමරවල ළමුන් සිටින්නේ සිය ගණනිනි. එසේ වන්නේ ඇයි? වන පොත් කිරීමේ කලාව උගන්නට නම් ඒ සඳහා දාහක් වුවත් එකට ගාල් කළ හැකි බව ය.

කල්ප ගණනක් පැරණි මිත්‍යා විශ්වාස මේ රට තුළ ප්‍රචලිත ය. තමන් මහන්සියෙන් උපයා ගන්නා ධනයත්, තමන්ගේ “වටිනා“ කාලයත්, මේවා වෙනුවෙන් යොදවන, ඒ නිසා තමන්ගේ ජීවිත අවුල් කරගන්නා, මිනිසුන්ගෙන් රට පිරී තිබේ. මේ එක ද විශ්වාසයක්වත් මේ අධ්‍යාපනය තුළ ප්‍රශ්න කරන්නේ නැත. ඒ වෙනුවට ඒවා ගෙඩි පිටින් දරුවන්ට ගිල්ලවන්නට සැදී පැහැදී සිටින විදුහල්පතිවරු හා ආචාර්යවරුන්ගෙන් එයට අමතර තල්ලුවක් ලැබී තිබේ. විභාගයට පෙනී ඉන්නා සිසුන්ට සෙත් පිරිත් කියවන්නේ ම ඇතැම් විට පාසලින් ය. සිසුන්ට විභාගයේ දී ලිවීමට ආශිර්වාද කර ඇති පෑන් පැන්සල් සැපයීම පවා ධන උල්පතක් පහල කරවන ජාවාරමක්ව තිබෙන්නේ මේ නිසා ය.

මෙවැනි ෂෝට් කට් වලට පුරුදු කරන ලද සිසුවාට තමන්ගේ මහන්සියෙන් සිය ජීවිතය පාදාගන්නවා වෙනුවට ඊට  වෙනස් මාර්ගයන් හොයන්නට පෙළඹීම සම්බන්ධයෙන් අපට දොස් නැගිය හැකි ද?

 

ප්‍රශ්නය පාසල් නොයෑම ද යෑම ද?

මෑතක දී ප්‍රකාශයට පත් වුනු සමීක්ෂණ වාර්ථාවකට අනුව කිසි දිනෙක පාසල් නොගිය අවුරුදු 5ත් 17ත් අතර ළමුන් ගණන 51,249 කි. එම වයස් කාණ්ඩයේ දැනට පාසල් ගමන නවතා සිිටින ගණන 452,661 කි. ඒවා පිළිවෙලින් මුළු ගණනින් 1.12% ක් හා 9.9% ක් වේ. අප ඒ සංඛ්‍යාලේඛන ගැන කම්පා වෙතත් පාසල් යන 4,118,781 ළමුන්ට නොලැබෙන දේ ගැන කම්පා නොවෙමු. සැබෑ ප්‍රශ්නය තියෙන්නේ එතැන ය. සියයට අනූවක් දෙනා ආවරණය වෙතැයි අප හිතන අධ්‍යාපනයේ දිග පළල සීමා සහිත වීම ද එය ඍණාත්මක වීම ද තුළ ය.

මේ අතරින් ඇතැම් අය දෙමාපිය මග පෙන්විම නිසා ද වෙනත් මාර්ගෝපදේශයන් හා නිරාවරණයන් නිසා ද තමන්ගේම දක්ෂතාවය නිසා ද අධ්‍යාපනයට ඇට්ටකුණා කිරීමට නොහැකි වූ වාසනාවන්ත පිරිසට අයිති වෙති. රටේත් ලෝකයේත් ජය කෙහෙලි නංවන්නේ ඔවුන් ය. පහසුවෙන් මුදල් හම්බ කිරීමට ඉදිරිපත් වන කපටි ව්‍යාපාරිකයන්ගෙන් ගැලවෙන්නේ ඔවුන් ය. දේශපාලන අනාථයන්ගේ ද දේශපාලන තක්කඩියන්ගේ ද මුලාවලට ගොදුරු නොවන්නේ ඔවුන් ය. වෛරය පතුරුවන අන්තගාමී ආගමික නායකයන්ගේ හස්තයෙන් ගැලවෙන්නේ ඔවුන් ය.

ඔවුන්ට තනියම ඉගෙන ගැනීමට හැකි ය. පුරුදු ය. උගත් දේ වැරදි නම් අතැරීමට ඔවුන් සූදානම් ය. ඔවුන් විවෘත ය. එහෙත් අපේ කරුමය නම් මෙවැනි මිනිසුන් මේ යදම් බැඳුනු දේශය තුළ සෙස්සන් මෙන් හිර කොට තබා ගැනීමට බැරි වීම ය. මේ දිවයිනේ දකින්නට ලැබෙන අමනකම් වලින් ඉක්මණින් වෙහෙසට පත් වන ඔවුන් සියල්ල දා වෙන කොදෙව්වකට ඉගිලෙන්නට  ඉදිරිපත් වීම ය.

 

දෙබිඩි චරිත

අපේ අධ්‍යාපනය තුළ අප ගොඩ නගන්නේ දෙබිඩි චරිත ය. බුද්ධාගම ගුරුවරයා සතුන් මැරීමෙන් වළකින්නට උපදෙස් දෙන අතර ආර්ථික විද්‍යා ගුරුවරයා දිවයින වටා ඇති මුහුදේ මත්ස්‍ය සම්පතක් ඇති බව කියයි. සෞඛ්‍ය පාඩමට සමබර ආහාර වේලක් යටතේ මස් මාංශ ගැන ද කියවෙයි. දැන් කළ යුත්තේ කුමක් ද? බුද්ධාගම ප්‍රශ්න පත්‍රයට සතුන් මැරීම පාපයක් බවත් ආර්ථික විද්‍යාව ප්‍රශ්න පත්‍රයට මත්ස්‍ය නිශ්පාදනය පුළුල් කිරීමේ වාසි ගැනත් ලිවීම ය. සෞඛ්‍ය ප්‍රශ්නපත්‍රයට ප්‍රොටීන් ලබා ගත හැකි ආහාර අතර මස් මාළු ඇතුළු කිරීම ය.

පාසලෙන් බෙදන මේ දෙබිඩ්ඩාගේ චරිතය ගෙදර දී පන්සිල් ගත් අම්මා කැරපොත්තන් මීයන් මරන්නට වස දමනු දකින විට වඩාත් තිරසාර එකක් බවට පත් වෙයි. ජීවත් විය යුත්තේ එසේ යැයි ඔහු ඇය අඩුවක් නැතිවම උගනී. හරි දෙයත් කරන දෙයත් අතර පරතරය දරා ගන්නට ද ඒ මගින් පුරුදු පුහුණු වෙයි. පරිසරය රැක ගන්න රචනා ලියන අතරේ කිසිදු හිරිකිතයක් නැතිව පාරවල් දිගේ කුණු දමන්නේ මේ දෙබිඩි අධ්‍යාපනයෙන් ගොඩ නගන චරිතයයි.

 

විශේෂඥයින් හා ප්‍රාඥයින්

යමක ගැඹුර දකින්නට උගන්නන අධ්‍යාපනය එහි ම පළල දැකීමට දිරි නොදෙයි. ගැඹුරට යන්නට යන්නට පළල නොපෙනී යයි. ගැඹුරට පිවිසීමට පෙර පළල හඳුනාගත යුත්තේ ඒ නිසා ය. යමක විවිධ පැතිකඩ විමසන්නට ඒ නිසා සිසුන් නොපෙළඹේ.

කොස් ගස් බේරා ගැනීම සඳහා තහංචි දාන්නේ ඒ උදවිය ය. කුඹුරු ඉඩම් පොල් ඉඩම් බේරා ගැනීමට නීතිය ඉදිරියට ගේන්නේ ඒ පරපුර ය. අපරාධ අඩු කිරීමට එක පැත්තකින් එල්ලුම් ගස යෝජනා කරන්නේ ද අනෙක් පැත්තෙන් දහම්පාසල් අනිවාර්ය කළ යුතු යැයි කියන්නේ ද ඒ උගතුන් ය. බණ පිරිත් භාවනා වැඩසටහන් වලින් ආයතන පුරවන්නේ ද ඒ අයම ය. නීතිය හා බණ දහමට අමතරව වෙනත් උපාය මාර්ගයන් ඔවුන්ගේ මනසට නොඑන්නේ ගැඹුර මිස පළල නොදකින නිසා ය. නීතිය හා දහම පමණක් ඔවුන් වෙත පාසලින් පටවා ඇති නිසා ය. ඒවා ගැඹුරටම උපයෝගී කරන්නට තැත් කළ ද විකල්ප ගැන වගේ වගක් ඔවුන්ට නැත. පටු විශේෂඥයින් මිසක පළල ප්‍රාඥයින් පාසලට බිහි කළ නොහැක්කේ මේ නිසා ය. තමන්ගේ විෂය ක්ෂේත්‍රයේ දැනුම් තේරුම් ඇති වුව ද ඉන් පිටතට ගිය කල ළදරුවන්ටත් අන්ත ප්‍රකාශ මේ විශේෂඥයින් විසින් කරනු අප දකින්නේ ඒ නිසා ය.

 

රැකියා ඉල්ලන්නන් වෙනුවට උත්පාදනය කරන්නන්

අපේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය තුළ කළ යුත්තේ කුමක් දැයි කියනවා මිසක කළ යුත්තේ කුමක් දැයි විමසීමට දරුවන්ට අවසර දෙන්නේ නැත. කවුරුන් හෝ අහවල් දේ කරන්නට යැයි කිව්වොත් මිසක, කරන්නේ කුමක් දැයි නොදන්නා උදවිය, මේ ක්‍රමය විසින් බිහිකර තිබේ. එසේ පුරුදු පුහුණු කළ උදවියට, කළ හැක්කේ කවුරුන් හෝ ලග රැකියාවක් කිරීමට පමණකි. රැකියා ඉල්ලා උද්ඝෝෂණය කරන අය මිසක රැකියා උත්පාදනය කරන අය මේ අධ්‍යාපනයට බිහි කළ නොහැක්කේ ඒ නිසා ය. ව්‍යපාරිකයන් වී ඉදිරියට ගිය බොහෝ දෙනෙකු අධ්‍යාපනයට ඕනෑ විදිහට හීලෑ කර ගැනීමට අපොහොසත් වූ අය වී ඇත්තේ ද ඒ නිසා ම ය.

බොහෝ විට රජයට ආරක්ෂණ වාදී ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක කරන ලෙස බල කරන්නේ මේ පාසලෙන් බලාත්මක කරනු නොලැබූ මිනිසුන් ය. ඉන්දියාවෙන් එන තර්ජනයක් ගැන භිතිකාවෙන් පෙලීම සම්බන්ධයෙන් අප ඇගිල්ල දික් කළ යුත්තේ මිනිසුන්ට නොවේ. අධ්‍යාපන ක්‍රමයට ය. අලුතෙන් එන ඕනෑම දෙයක් දෙස බියෙන් හා සැකයෙන් බලන්නට බොහෝ අය පෙළඹී ඇත්තේත් මේ හේතුව ද නිසා ය. අලුත් දෑ එන්න එන්නම පැරණි දේ තව තවත් බදාගන්නට පෙළඹෙන අපේ රටේ බොහෝ මිනිසුන් අපට කියන්නේ ද අධ්‍යාපනයේ හිඩැස පිළිබඳ මේ කතාව ම ය.

 

වැරදි නොකර ඉගෙනීම හා වැරදි තුළින් ඉගෙනීම

අධ්‍යාපනය තුළ උගන්වන්නේ වැරදි නොකර කිරීමට ය. වැරදිවලට පාසලින් දඩුවම් ලැබෙන්නේ ඒ නිසා ය. වැරදි නොකර කිරීමට ඉගෙන ගත හැක්කේ වැරදි කිරීමෙන් පසු ය. වැරදි කිරීමට නිදහස අහිමි වූ තැන උගෙනීමට නොහැකි ය. විශේෂයෙන් අභ්‍යාසයෙන් ප්‍රගුණ කළ යුතු වැඩ වැරදි නොකර ප්‍රගුණ කළ නොහැකි ය. ඉංග්‍රීසි භාෂාව හැසිරවීමට බොහෝ දෙනෙකු අපොහොසත් ව ඇත්තේ ද අධ්‍යාපනය තුළ අනුගමනය කරන වැරදි නොකර හැම දෙයක් ම කිරීමට බල කිරීමේ ප්‍රතිපත්තිය නිසා ය. වැරදි නොකර සිටිය හැකි හොඳම ක්‍රමය මුකුත් නොකර සිටීම ය. මුවින් නොබැන සිටීම ය. බොහෝ පාසල් සිසුන් හිත හදා ගෙන ඉන්නේ එහෙම කරන්න ය. ඒ කියන්නේ නොකරන්න ය.

 

සහතිකයෙන් අවසන් වන ඉගෙනීම

අධ්‍යාපනය සහතික පිරිනමන්නේ ය. සමාජය පුරුදු පුහුණු කර තිබෙන්නේ ද ඒ සහතිකවලට වටිනාකමක් දෙන්න ය. පාසල ඒ සම්බන්ධයෙන් අවශ්‍ය මග පෙන්වීම සමාජයට කර තිබේ. සිසුන්ට ද සහතිකය අරමුණ වී තිබේ. එය සැළකෙන්නේ ප්‍රවේශ පත්‍රයක් හැටියට ය. වැඩ ලෝකයට ප්‍රවේශ පත්‍රයක් හැටියට ය. ඒ නිසා අධ්‍යාපනය සහතිකයත් සමග නිමාවට පත්වේ. විශේෂයෙන් තව සහතිකයක් සඳහා ඉගෙන නොගන්නේ නම් තවදුරටත් ඉගෙනීම අවශ්‍ය යැයි බොහෝ දෙනෙකුට හැගෙන්නේ නැත. ඒ නිසා ම අපේ රටේ බොහෝ වැඩිහිටියන් පොත් මිල දී ගන්නේ ළමුන්ගේ පරිහරණය සඳහා ය. ඔවුන් උගෙන අවසන් ය.

පාසල් සමයේත්, උසස් අධ්‍යාපනය ලබන්නේ නම් ඒ සමයේත්, බොහෝ දෙනා කියවන්නේ තමන්ගේ විෂය ක්ෂේත්‍රයට අදාළ පොත්පත් පමණ ය. නවකතා කියවීම සහ පොදුවේ සාහිත්‍ය පරිශීලනය තරුණ වියෙන් පසු අමතක කර දමනු ලැබේ. පාසල හා දෙමාපියන් ද දිරි දෙන්නේත් රැගෙන දෙන්නේත් ඒ පොත් පත් පමණ ය. පොදුවේ කියවීමේ රුචිය වැඩි කිරීම තමන්ගේ වගකීමක් ලෙස පාසල හෝ දෙමාපියන් කල්පනා කරන්නේ නැත. සහතිකය ලබා ගැනීම සඳහා එය ඍජුව සේවයක් නොකරන්නේ යැයි සැළකෙන බැවිනි.

 

අපේ සිහිනය

අපේ සිහින අධ්‍යාපන ක්‍රමය මීට සහමුලින් වෙනස් ය. දරුවන්ට සිතන්නට ඉඩකඩ සළසන, දරුවන්ට ප්‍රශ්න කරන්නට, විමසන්නට, ඉඩකඩ සළසන, එය විවෘත මනසකින් යුතු දරුවෙකු බිහිකිරීම සිය ඉලක්කය කර ගෙන සිටී. මනස වැඩ කරන ආකාරය ගැන, ඒ තුළ තීරණ ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය සිදු වන ආකාරය ගැන, දරුවන් දැනුවත් කරනු ලැබේ. තීරණ ගැනීමේ දී මිනිසුන් වැටෙන බොරුවලවල් ගැන අනතුරු අගවා තිබේ. එසේ වැටුන අවස්ථා නැවත විමසා බලන්නට සිසුන් දිරි ගන්වා තිබේ.

දැනුම මේ යැයි කියනු වෙනුවට අවශ්‍ය දැනුම ලබා ගත හැකි ආකාරයන් ගැන, ඒ දැනුම පිරික්සා නිවැරදිව දැන ගත යුතු විධික්‍රමය ගැන, ළමුන් දැනුවත් කරනු ලැබේ. දැනුම දෙනු වෙනුවට දැනුම සොයා යෑමට දරුවන්ට දිරි ගන්වනු ලැබේ.

ආගම ඉගැන්වීමෙන් පාසල නිදහස් කර තිබේ. ඒ වෙනුවට හැම ආගමකම පාහේ අවධාරණය කෙරෙන විශ්ව ආචාර ධර්ම පිළිබඳ දරුවන් දැනුවත් කෙරේ. පාසල තුළ ක්‍රියාත්මක කිරීමට සුදුසු ආචාර ධර්ම පද්ධතියක් යෝජනා කිරීමට හා සංවාදයට බඳුන් කිරීමට කටයුතු සළසා තිබේ. ඊට අනුකූලව ජීවත්වීමට දරුවන්ට මග පෙන්වා තිබේ.

විශ්වාසයක සත්‍යයතාවය සොයන්නේ කෙසේ ද යන්න පිළිබඳව දරුවන් දැනුවත් කරනු ලැබේ. පවතින සම්ප්‍රදායික විශ්වාස පිළිබඳ පිරික්සන්නට විමසන්නට දරුවන් පොළඹවා තිබේ.

විභාගයක දී මැනෙන්නේ දැනුම නොවේ. විමසීමේ හැකියාව ය. ඒ නිසා දැනුමෙන් ඔලුගෙඩි පුරවා ගැනීමේ බැරි බරෙන්, අනවශ්‍ය බරෙන්, දරුවන් නිදහස් කර තිබේ.

යමක ගැඹුරට පිවිසීමට පෙර එහි පළල දෙස බලන්නට දිරි ගන්වනු ලැබේ. තෝරාගත් විෂයයන් කීපයකට සීමා වී ඒ එක් එක් විෂයයයේ ගැඹුරට යනු වෙනුවට යමක් දෙස විවිධ කෝණයන්ගෙන් බැලීමට දරුවන්ට දිරි ගන්වා තිබේ. ඒ සඳහා විවිධ විෂයයන්ගේ මිණුම් දඩු භාවිතයට දරුවන්ට උදව් ලබා දේ.

ඉගෙනීම ජීවිතය අවසන් වන තුරු කළ යුතු දෙයක් ලෙස ඒත්තු ගන්වා තිබේ. සහතිකයක වටිනාකම සීමාසහිත බවත් එය අවසාන මිණුම් දණ්ඩ නොවිය යුතු බවත් යන මතය අධ්‍යාපනය තුළ ද ඒ නිසා ම සමාජය තුළ ද ස්ථාවර ව තිබේ.

අත්හදා බැලීම් කිරීමට වැරදි කිරීමට සිසුන්ට අවසර දී තිබේ. සිසුන් පාසලේ සියලු වැඩකටයුතු වල දී තීරණ ගැනීම සඳහා සහභාගි කර ගනු ලැබේ. පාසලේ භූමි අලංකරණය, ආපන ශාලාව කළමනාකරණය, සතිපතා පැවැත්වෙන රැස්වීම මෙහෙයවීම සහ එය වඩාත් සිසුන්ට ප්‍රයෝජනවත් වන ලෙස සංවිධානය කිරීම වැනි කටයුතු ඔවුන්ට ම කර ගෙන යා හැකි පරිසරයක් නිර්මාණය කර දී තිබේ. අත්හදා බැලීමක් ලෙස ඔවුන්ට එකතු වී ව්‍යාපාර ආරම්භ කිරීමට හා නව නිපැයුම් හඳුන්වා දීමට දිරි දෙනු ලැබේ. ඇතැම් පන්ති පැවැත්වීමට ද ඒවා නවතාවයෙන් මෙහෙයවීමට ද ඔවුන් බලාත්මක කරනු ලැබේ.

තමන් කැමති විෂයයන් සම්බන්ධයෙන් සංවාදයන් පැවැත්වීමට ද ගවේෂණයන් කිරීමට ද සිසුන්ට ඉඩ සළසා දී තිබේ.

ගුරුවරුන් දැනුම සපයන භූමිකාවෙන් මුදවා ඒ සඳහා පහසුකම් සපයන්නෙකුගේ භූමිකාවට මාරු කර තිබේ. ඒ සඳහා අවශ්‍ය පුහුණුව හා කුසලතා ගුරුවරුනට ලබා දී තිබේ.

කේන්ද්‍රය විසින් සම්පාදනය කරනු ලබන අධ්‍යාපන බැමි තුළ සිරකළ ගුරුවරුන් වෙනුවට තමන්ගේ ම වූ අත් හදා බැලීම් කිරීමට බලය ඇති සහ ඒ සඳහා කැප වුනු ගුරුවරුන් බිහිව තිබේ.

යැපෙන මානසිකත්වයෙන් නිදහස් වූ, ස්වාධීනව වැඩ කළ හැකි, අවශ්‍ය අවස්ථාවල කණ්ඩායම් ගත විය හැකි, විමසිය හැකි, වගකීම කරට ගන්නා, උගත් දේ තුළ සිය ජීවිතය හැඩ ගසා ගත්, නිර්මාණශීලී දරු පරපුරක් බිහි කරන අධ්‍යාපන ක්‍රමයක් රට තුළ ක්‍රියාත්මක වේ.

 

අපේ සිහින නිශ්පාදනය

(මේ ලිපිය මුල් වරට පළවුනේ 2017 ජූලි 25 දින දිනමිණ පත්‍රයේ දීපන කොළමේ ය.)

gear wheels

එය රූපවාහිනී වැඩ සටහනකි. විද්වතුන්ගේ සාකච්ඡාවකි. සවුදි අරාබියාවේ සේවය කරන ලාංකිකයෙකු දුරකථනයෙන් සිය අදහස් දක්වමින් කියා සිටියේ ශ්‍රී ලංකාව යනු තමන්ට අවශ්‍ය හැම දෙයක්ම පිටරටින් ගෙන්වා ගන්නා රටක් කියා ය. අඩුම තරමේ බයිසිකලයක් වත් හදා ගන්නේ නැති රටක් බව ය. මේ විද්වත් සභාවේ සිටි හැම කෙනෙකුම මේ මතය අගය කරමින් කියා සිටියේ ලංකාවේ මිනිසුන්ට අවශ්‍ය දේ ලංකාවේ නිපදවීමට පියවර ගත යුතු බව ය.

මෙය බරපතලව සැළකිය යුතු වන්නේ කරුණු දෙකක් නිසා ය. පළමුවැන්න මේ මතය ගෙනෙන්නේ රට තොට ලෝකයේ ඇවිද දැන උගත් කෙනෙකි. අරාබිකරයේ සේවය කරන කෙනෙකි. දෙවැන්න මේ මතය උඩ දමමින් ඊට පලිප්පු දැම්මේ රටේ ඉන්නා විද්වතුන් පිරිසකි.

ඊට පසු දිනයක ආසියානු සංවිධානයේ මහා ලේකම්ගේ කතාවකට සවන් දීමට මට ඉඩ ලැබුනේ ය. ඔහු අවධාරණය කර සිටියේ ආසියානු සංවිධානයට අයත් රටවල දියුණුවට පදනම වැටුනේ අපනයනය සඳහා යොමු වීම හරහා බව ය. ඔහු තවදුරටත් කියා සිටියේ දේශීය වෙළඳපොලට භාණ්ඩ නිශ්පාදනය කිරීමට වඩා විදේශීය වෙළඳ පොළට භාණ්ඩ නිපදවීම අභියෝගාත්මක බව ය. නියමිත නිමාවකින් ගුණාත්මක භාවයකින් යුතු වීමට අමතරව නියම කරන ලද කාලය ඇතුළත නිපදවීමට සිදු වීම ද එසේම වඩාත් තරගකාරී මිලකට නිපදවීමට සිදු වීම ද ඊට හේතුව ය. ඒ අභියෝග වලට මුහුණ දෙන ආයතන වඩාත් කාර්යක්ෂමව හා ඵලදායීව වැඩ කිරීමට උගන්නා බව ද ඔහු කීවේ ය. ඔහු නොකීවත් එවන් ආයතනයකට දේශීය වෙළඳ පොළ ජය ගැනීමට ඇති ඉඩ පවා ඉමහත් ය.

ඉතින් රටේ අවශ්‍යතා සපුරාලන්නට නොහැකි වීම ගැන අප ලත වෙන විට දියුණු වෙන රටවල් කරන්නේ ලෝකයේ අවශ්‍යතා සපුරාලන්නට උත්සුක වීම ය. දෙවැනි ලෝක මහා යුද්ධයේ අළු ගසා නැගිටින විට ජපාන ජනතාවට බොහෝ දේ අහිමිව තිබුනේ ය. ලුණු හා බත් පමණක් අනුභව කළ කාලයක් ද තිබූ බව ජපානයට ගිය මට ඔවුන්ගේ මුවින් ම පැවසූ කීප දෙනෙකු මුණ ගැසුනු බව මතක ය. ඒත් ඒ සමයේ ඔවුහු ලෝකයට බෝනික්කන් නිපදවීමේ නිරත වූහ. ජපන් රටේ උපත ලැබූ බෝනික්කන් ලංකාවට ආවේ ඒ සමයේ ය.

ඒ ජපන් කතාව අද ඊයේ කතාවක් නොවේ. එක් දහස් නමසිය පනස් ගණන් වල කතාවකි. දෙදහස් දහ හතේ ජීවත්වෙමින් අපි තවමත් හිතමින් ඉන්නේ ලංකාවට අවශ්‍ය දේ තනන්න ය.

මේ කතාව ඊයේ පෙරේදා වෛද්‍ය අධ්‍යාපනය සම්බන්ධයෙන් පැවති සාකච්ඡාවක දී වෛද්‍ය අධ්‍යාපනය සම්බන්ධ මහාචාර්යවරයෙකු ද පුන පුනා කීවේ ය. ලංකාවේ දැනට වෛද්‍ය වරුන්ගේ හිගයක් තිබුණ ද අනාගතයේ අතිරික්තයක් ඇතිවනු ඇතැයි ඔහු කීවේ ය. ඒ නිසා වෛද්‍ය අධ්‍යාපනය පුළුල් කිරීම පරිස්සමෙන් කළ යුතු යැයි ඔහු කිවේ ය. රටට කොතරම් අවශ්‍ය දැයි බලා ඒ ප්‍රමාණය පමණක් ඇති කළ යුතු යැයි ඔහු කීවේ ය.

ඔහුගේ විශේෂඥ මොළයට නොවැටහුනු කාරණය නම් රට තුල වෛද්‍ය අතිරික්තයක් තිබේ නම් අද අප පිටරට යවන ගෘහ සේවිකාවන් වෙනුවට වෛද්‍යවරුන් යැවිය හැකි බව ය. ලෝකයේ වැඩිහිටි ජනගහණය වැඩිවෙමින් පවතින නිසා සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ වෘත්තිකයන්ට ඉහළ ඉල්ලුමක් අනාගතයේ දී ලැබෙනු ඇති නිසා ම සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයට අවශ්‍ය වෘත්තිකයන් රටේ ඉල්ලුමට වඩා වැඩියෙන් ඇති කළ යුතු බව හා ඉන් රටට වාසියක් ලබා ගත හැකි බව ය. රජයේ වෛද්‍ය නිලධාරීන්ගේ සංගමය අකුල් හෙලන්නේ වෛද්‍ය අධ්‍යාපනය පුළුල් කිරීම සම්බන්ධයෙන් පමණක් නොවේ. සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ කිසි දු අධ්‍යාපනයක් පුළුල් කිරීමට ද එරෙහිව ය. ඒ වෛද්‍යවරුන්ට හා සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ වෙනත් වෘත්තිකයන් අතර ඇති සීතල යුද්ධය නිසා ය. වෛද්‍ය සංගමයක් එවැනි පටු අරගලයක් තුළ කොටු වීම ගැන එක අතකට අපට පුදුම විය නොහැකි ය. වෘත්තීය සමිති කොහොමටත් තමන්ගේ අරමුණු ගැන මිසක පළල් අරමුණු ගැන නොබලන නිසා ය. එහෙත් වෛද්‍ය අධ්‍යාපනය සම්බන්ධ විශේෂඥයෙකු රටේ අවශ්‍යතාවය ඉක්මවන අතිරික්තයක් ඇති වෙතැයි බියෙන් වෛද්‍ය අධ්‍යාපනයට සීමා පනවන විට ඔහු ද වැටෙන්නේ අප අර කලින් කී විද්වතුන්ගේ ගණනට ය.

මෙසේ විවිධ විද්වතුන්ට මේ කොදෙව්වෙන් එහා පළල් ලෝකය දෙස බලන්නට නොහැකි ව ඇත්තේ මන් ද? කාලයක් තිස්සේ මේ රටට අවශ්‍ය දේ දේශීයව නිපදවිය යුතු ය යන මතවාදය ශක්තිමත් ලෙස ගෙන ගිය නිසා ය. ඒ මතවාදය කිසි දු ජයග්‍රහණයක් මහ පොළොව මත නොලැබුව ද මිනිස් සන්තානය තුළ පැලපදියම්ව ඇති නිසා ය.

 

මෙවැනි කතාවලට යම් පසුබිමක් හැත්තෑව දශකයේ තිබුනු බව සැබෑ ය. ශ්‍රී ලංකාව රටක් හැටියට මේ රටට අවශ්‍ය දේ රට තුළ නිපදවීමේ අවශ්‍යතාවය ප්‍රතිපත්තියක් ලෙස පිළිගෙන කටයුුතු කළ බව ද සැබෑ ය. එහෙත් ඒ අත්හදා බැලීම සාර්ථක වූයේ නැත. ලංකාවේ පමණක් නොව ලෝකයේ බොහෝ රටවල ද ඒ ප්‍රතිපත්තිය අර්බුදයකට ගියේ ය. සමාජවාදී රාජ්‍ය පද්ධතිය බිඳ වැටීමට ද එය හේතුවක් විය. ලංකාව ද විවෘත ආර්ථිකය වැළඳ ගත්තේ ඉන් පසු ය.

1977 සිදු වූ ඒ පරිවර්ථනයෙන් දශක හතරකට පසුව ද තවමත් ඒ පැරණි මතවාදය ඉදිරියට එන විට අපේ මනස යන්නේ කෙතරම් හෙමින් යන ගමනක් ද යන්න පැහැදිලි ය.

ආර්ථික විවෘත කිරීම එකවර කරන්නේ නැතිව අනුක්‍රමයෙන් කළ යුතු ව තිබූ බවට සමාජ මතයක් තිබුන ද විවෘත කිරීම නොකළ යුතුව තිබුනේ යැයි කියන්නට ඉදිරිපත් වන අය අද වන විට අඩු ය. ලෝකයේ සිදුවන දේ නොදන්නා මිනිසුන් විසින් බරාඳයක සිදු වන සතුටු සාමිචියක දී කීවොත් මිසක විවෘත ආර්ථිකය නැති කළ යුතු යැයි වගකීමකින් කියන අය සොයා ගැනීම අද වන විට අමාරු ය. උතුරු කොරියාව වැනි රටක් දෙකක් හැරුණු විට මේ වන විට එවැනි ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරන රටවල් ද ලෝකයේ නැත.

පසු කලෙක පත් වූ ආණ්ඩු ද විවෘත ආර්ථිකය විවේචනය කළ දේශපාලන බලවේගයන්ගෙන් සමන්විත වුන ද විවෘත ආර්ථිකයට මානුෂික මුහුණුවරක් දෙනු මිසක එය වෙනස් කරන බව කීවේ නැත. එවැනි තත්වයක් යටතේ දේශීය අවශ්‍යතා සඳහා නිපදවිය යුතු යැයි යන මතය නැවත නැවතත් මතුවන්නේ කෙසේ ද? සිය රට දේ සිරි සැපදේ යන උදාන වාක්‍ය නිරන්තරයෙන් අසා ඇති අපේ පසුගාමී මනසට අමතරව ඒ පසුපස ඇත්තේ ගැඹුරට නොයන මතුපිට සරල තර්කය ය. පිටරටට සල්ලි යවන්නේ කුමකට ද? එවැනි සරල තර්කයක් ගෙනෙන මනසට පිටරටින් සල්ලි ගෙන්වා ගැනීමට අපට හැකියාවක් ඇතැයි යන්න නොවැටහීම ය.

අප අද ජීවත්වන්නේ එකිනෙකා මත රඳන ලෝකයක ය. අපට වඩාත් හොඳින් කළ හැක්කේ කුමක් ද අප විසින් එය කළ යුතු යැයි සිතිය යුතු ලෝකයක ය. ඒ දෙය විකුණා අපට අවශ්‍ය දේ ඒ දෙය වඩාත් හොඳින් නිපදවිය හැකි තැනකින් ඒ ලැබෙන මුදල් භාවිතා කොට මිලට ගත යුතු යැයි පසක් කළ අන්තර් පැවැත්මක් ඇති ලෝකයක ය. තමන්ට අවශ්‍ය දේ තමන් නිපදවා ගත් යුගය තිබුනේ බොහෝ ඈත ය.

ලෝකය බොහෝ ලොකු එකකි. ලෝකයට අවශ්‍ය යමක් වෙන කාටවත් වඩා හොඳින් අපට නිපදවිය හැකි නම් අපට හිමිවන්නේ අතිවිශාල වෙළඳ පොලකි. ඒ වෙනුවට අපට අවශ්‍ය දේ නිපදවා ගන්නා විට අපට ලැබෙන්නේ ඉතාම පටු සීමා සහිත වෙළඳ පොළකි. ලොකු වෙළඳ පොලකට නිපදවිය හැකි නම් අපට විශාල තොග නිශ්පාදනය කළ හැකි ය. එවිට අපේ නිශ්පාදන වියදම අඩුවන බැවින් වඩාත් අඩු මිලකට ද විකිණිය හැකි ය. ආර්ථික විද්‍යාවේ මේ සංකල්පය හඳුන්වනුයේ economy of scale යනුවෙනි. අපේ රටට අවශ්‍ය දේ අප නිපදවා ගන්නවා යන සංකල්පය තුළ අප කරන්නේ අපටම සීමා මායිමක් දමා ගැනීම ය.

ලෝකයට අවශ්‍ය අපට කළ හැකි සුවිශේෂී දේ මොනවා ද?

අපේ රටේ දේශගුණය හා පස නිසා වැවිය හැකි සුවිශේෂී භෝග ඒ ගණයට අයත් වේ. එක් කලෙක සිලෝන් ටී ලෙස ජනප්‍රිය වූ ලංකාවේ තේ එවැන්නකි. පිටරටවල කසල තේ සමග සම්බන්ධ කර විකිණීමෙන් අප අහිමි කර ගත්තේ අප සතු වූ ඒ සුවිශේෂීත්වය ය. තේ වලට අමතරව ලංකාවේ කුරුඳු ද ලෝකයේ ඉහළම මිලක් ලබා ගත හැකි භෝගයකි. තවත් එවැනි භෝග වර්ග තිබේ දැයි අපට බැලිය හැකි ය. එවැනි භෝග වඩාත් ගුණාත්මක මට්ටමෙන් නිපදවිය හැකි ද යන්න අප විසින් සොයා බැලිය යුතු ය.

ලංකාවට ආවේණික මැණික් වර්ග ද ඛණිජ ද්‍රව්‍යය ද එවැනි සුවිශේෂී දේ අතර වෙයි. මැණික් යැයි කියා ගෙවුඩ විකුණා අලකලංචිවලට ලක්වූ මැණික් වෙළඳ පොළද තේ මෙන්ම අප අහිමිකරගනිමින් පවතින තවත් එකකි.

කර්මාන්ත ක්ෂේත්‍රය තුළ අප ලෝක දැවැන්තයෙකුව සිටින්නේ ගුවන් යානාවලට ටයර් නිපදවන කර්මාන්තයේ ය. ඊට අමතරව ඇගලුම් කර්මාන්තයේ ද අපේ නම තවමත් ඉහළින් පවතී. ජී ඇස් පී අහිමි වූ පසු ද අපේ ඇගලුම් වෙළඳපොළ එහැම පිටින්ම කඩා නොවැටුනේ ඒ නිසා ය.

සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට සාපේක්ෂව අපේ මානව සම්පත් දර්ශකය තවමත් තියෙන්නේ ඉහළිනි. එහි තේරුම අප සතුව සාපේක්ෂකව දියුණු හා වඩාත් දියුණු කළ හැකි විභවයක් සහිත මානව සම්පතක් තිබෙන බව ය. ඒ සුවිශේෂීත්වය ද අපට භාවිතා කළ හැකි ය. ඒ මානව සම්පත කෙළින් ම විකිණීම හෝ ඒ සම්පත හරහා නිපදවන භාණ්ඩ හෝ සේවාවන් විකිණිම මගිනි. අප කලින් ද කී පරිදි අප දැන් කරන්නේ අපේ කාන්තාවන් ගෘහ සේවිකාවන් හැටියට විකිණීම ය. ඒ වෙනුවට හෙදියන් සුවසේවකයින් වෛද්‍යවරුන් විකිණීමට අපට පුළුවන. අනිත් අතට ඒ අය භාවිතයෙන් අඩුමිලකට සේවාවන් සැපයීමේ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස රටම සංවිධානය කිරීමට පුළුවන.

අප රටේ සෞම්‍ය දේශගුණයක් තිබේ. එය ද සුවිශේෂයකි. ඒ සුවිශේෂී ගුණය ඉහත ඡේදයයේ අප සඳහන් කළ ගුණය සමග එක් කිරීම මගින් වෙන රටවල වියපත් අයට සෞඛ්‍ය සේවයක් සපයන අතරේ විශ්‍රාම සුවයෙන් කාලයක් මෙහි ගත කළ හැකි පහසුකම් නිර්මාණය කිරීමට අපට හැකි ය. එය අප රටේ පවතින කෙටි දුරක් තුළ පරිසාරික විවිධත්වයක් තිබිමේ සංචාරක ව්‍යාපාරයට යොදා ගත හැකි සුවිශේෂී ගුණය ද එක් කොට භාවිතා කළ හැකි ය.

සංචාරක ව්‍යාපාරය දියුණු කිරීමට අපට ඇති ආවේණික සුදුසුකම් රාශියකි. පරිසාරික හා ජීව විවිධත්වයට අමතරව ස්වභාවික වෙරළ හා රට වටේ ඇති තල්මසුන් හා මෝරුන් ගැවසෙන මුහුද ද අපේ ඉපැරණි ශිෂ්ඨාචාරයක නටබුන් ද තව බොහෝ දේ ද තිබෙයි. එසේ වුව ද මේ වෙරළ පිරිසිදුව තබා ගැනීමට අප එන්න එන්නම අපොහොසත් වන බව පෙනෙන්නට තිබේ. අපේ නගර ද හිටිහැටියේ කුණු කසල වලින් පිරෙනු පෙනේ. එවැනි වටපිටාවක ආකර්ෂණය වන්නේ සංචාරකයින් නොවේ. මැස්සන් හා ඉහඳ පනුවන් ය.

සංචාරක ව්‍යාපාරයට කණ කොකා හැඩවෙන තව හේතුවක් නම් මිනිසුන්ගේ ඔලු තුළ ඇති කුණු කන්දල් ය. ඒවා මහ පොළොව මත ඇති කුණු කන්දල් වලට ද වඩා භයානක ය. සංචාරකයන් යනු මුදල් ගසා කෑ හැකි විභවයක් ලෙස දැකීම එයින් එකකි. විදේශීය කාන්තාවන් පහසුවෙන් ලිංගික ගොදුරු බවට පත් කර ගත හැකි යයි සිතීම තවත් එකකි. මෑතක දී අපේ රටේ ත්‍රීවීලර් රියැදුරන් ගැන ඇමරිකානු තනාපති කාර්යාලය චරිත සහතිකයක් දෙමින් කියා තිබුනේ විදේශීය කාන්තාවන් තනිවම ත්‍රීවීලර් වල ගමන් කිරීමේ දී ලිංගික හිංසනයන්ට ලක් වීමේ ඉඩ තිබෙන බව ය. මුදල් හෝ ලිංගික සුවය මෙසේ දිගින් දිගට උදුරා ගත හැකිය යන ආකල්පය අප පාරම්බාන ඉහළ මානව සම්පත් දර්ශකය සමග ද ගැලපෙන්නේ නැත. එක් පැත්තකින් අපේ සුවිශේෂීතාවයන් නිසි ලෙස උපයෝගී කරගන්නා අතරේ අප තුළ ඇති මෙවැනි දුර්වලකම් බැහැර කිරීමට ද සමාන උත්සහයක් දැරිය යුතු ව තිබේ.

ඉහළ  මානව සම්පත් දර්ශකයක් තිබීමේ සුවිශේෂිත්වය පාදක කර ගෙන අප රට තුළ ඉදිරියට යන නවතම කර්මාන්තය මෘදුකාංග නිශ්පාදනය යි. ලෝකයේ සුවිශේෂී ආයතනයන්ට පවා මෘදුකාංග නිපදවමින් සේවය සැලසීමට අපේ තරුණ කර්මාන්තයකට හැකි වී තිබීම ම අප යා යුතු මග පිළිබඳ විශාල ඉගියක් අපට ලබා දෙයි. අපේ සිහින නිශ්පාදන පරාසය තුළ අන්තර්ගත වන්නේ අපට අවශ්‍ය දේ නොවේ. අපට වඩාත් හොඳින් නිපදවිය හැකි ලෝකයේ වඩාත් ඉල්ලුමක් ඇති එවැනි දේ ය. ඒ සඳහා ජනතාව ලක ලෑස්ති කිරීම රට මෙහෙයවන අය සිය වගකීම සේ සළකා කටයුතු කරනු අප දකින සිහිනය තුළ අමතර වශයෙන් තිබෙන්නේ ය.

ඒ සිහිනය තුළ ඇත්තේ සිය රට දේ සිරි සැපදේ යන්න නොවේ. වඩා හොඳ දේ සැබැවින්ම සැප දේ යන්න ය. වඩා හොඳ දේ නිපදවිය හැකි සීමාව තුළ රැඳි ඉතිරිවා අපට වඩා හොඳින් නිපදවන තැනකින් ගත්තාට පසුතැවිලි විය යුතු නැත යන ආකල්පය ඒ නිසා ම රට තුළ ඇතිවනු ඇතැයි බලාපොරොත්තුවක් මේ සිහිනය තුළ තිබේ. අප එකිනෙකා මත රැඳෙන ලෝකයක සමාන සගයින් ලෙස සෙසු ලෝකය දෙස බලන මිනිසුන්ගෙන් පිරි රටකින් ද මේ සිහිනය සෑදී තිබේ.

ඒ නිසා ම රටක් හැටියට විවිධ ක්ෂේත්‍රයන් තුළ සන්නාමයන් බිහිකර ගැනීමට අවශ්‍ය උපාය මාර්ගයන් ඇති කර ගැනීමේ සිහිනයක් ද අපට තිබේ. ඒ උදෙසා ලංකාව යනු ලේබල් බෞද්ධයින්ගේ නොව සෙසු මිනිසුන් පිළිබඳ ගෞරවයෙන් යුතු හා මෛත්‍රීයෙන් යුතු සැබෑ බෞද්ධ ආචාර ධර්මයන්ගෙන් යුතු මිනිසුන්ගේ රටක් හැටියට සන්නාමයක් දිනා ගත යුතුව තිබේ. ඒ නිසා ම විශ්වාසයෙන් යුුතුව ගනුදෙනු කළ හැකි රටක් බවට ඉහළ ගුණාත්මක සේවයක් හා නිශ්පාදන සපයන රටක් බවට සන්නාමයක් රට පිළිබඳව ඇති වෙතැයි ද අපේක්ෂිත ය. ඒ හේතුවෙන් ම අපේ භාණ්ඩ හා සේවාවන් වල සුවිශේෂී අමතර වටිනාකමක් ද එක් වෙනු ඇතැයි ද අපේක්ෂිත ය.

අපේ සිහින නගරය

cattle in streets

සමහරු නම් කියන්නේ ලංකාවේ නගර කියා ජාතියක් නැතැයි කියා ය. ඒ අර්ථකථනයට අනුව තියෙන්නේ ටිකක් එක විදිහකට සකස් වූ ගම් ය.

හරක් පට්ටි පිටින් අයාලයේ යන, හිටි හැටියේ උන් මහ පාරවල් පවා හරස් කරමින් පැදකුණු කරන, තැනකට නගරයක් කියා කීම අමාරු බව එක් අතකින් ඇත්ත ය. ඒත් ඒ ඉතින් අපේ නගරයේ හැටි ය. ඇත්තටම අපට බලන්නට තියෙන්නේ මෙහි හොඳ පැත්ත ය. ඒ කියන්නේ පයට පෑගෙන්නේ නැති නම් ගොම එකතු කර පොහොර ලෙස භාවිතා කිරීමේ අමතර වාසියක් තියෙනවා යන කාරණය හරක් ගැන අඳෝනා නගන අප විසින් බරපතල වාසියක් හැටියට ගත යුතු බව ය.

අයිතිකාරයින් නැති අයාලයේ යන බල්ලන්ගෙන් නම් නගර වල අඩුවක් ඇත්තේ ම නැත. ඒ අතරින් මිනිසුන් හපා කන බල්ලෝ ද හපා නොකෑවත් බුරන බල්ලෝ ද සිටිති. උන් එකෙක් දෙන්නෙක් හපා කෑවාට එන්නත් කරවා ගැනීමට සායන තියෙන නිසා එහෙමට ආබාධයක් ද නැත. ජල භීතිකාව තරම් ම උත්සන්න විය හැකි බලු භීතිකාවට උපේක්ෂාවෙන් ජීවත් වීමට හැකි ලෙස ජනයා මේ නගර විසින් පුහුණු කෙරේ. ඒ නිසා ම මේ බලු රැල නඩත්තු කරන, උන්ට කෑම ගෙනත් දැමීම දෛනික ජීවිතයේ පුරුද්දක් කරගත්, දයාබර උපාසක උපාසිකාවෝ ද මේ නගර අරා සිටිති. කෑම හැරෙන්නට උන්ට ලැබෙන වෙන දෙයක් නැතත් අපේ රටේ බල්ලෙකුට ඒ හැටි දෙයක් අවශ්‍ය වන්නේ ද නැති නිසා එහි ද ගාණක් නැත.

අලි මදිවට හරක් කීවේ ඉස්සර ය. දැන් කියන්න වෙන්නේ බල්ලන් හරකුන් මදිවාට වඳුරන් ද ඉන්නා බවකි. උන් උළු කැටයක් ඉතිරි කරන්නේ නැත. ගහක ඵලයක් තියන්නේ නැත. එහෙම බැලුවහම වනසතුන් බැලීමට කැළයට යාමට අපේ රටේ නගර වැසියන්ට සිදු වන්නේ නැත. ඒ අතින් ද අප වාසනාවන්ත ය.

මේ නගරවල මේ කප්පරක් සත්තු අතර මිනිස්සු ද වෙසෙති. සත්තුන්ට තියෙන හරසර දයාව නැතිව ම උහුහු එහි ජීවත් වෙති.

නගරයේ ඇති කාණුවල නොවැටී සතුන්ගේ දයාව ද ලැබ වාහනයක නොහැපී ගමන් කරන්නට තරම් බොහෝ දෙනෙක් පින් කර ඇති නිසා කාණු වසා නොදැමේ. සතුන් ආම්බාන් නොකෙරේ. වාහන, ඒ ගැන නම් වෙනම කතා කළ යුතු ය.

පොලීසියට දඩ ගැසීම සඳහා පමණක් පාර කෙලින් තියෙන තනි ඉර හෝ දෙඉර තියෙන තැන්වල අල්ලා ගැනීමට කටයුතු යොදා ඇති නිසා වාහන සම්බන්ධයෙන් පාලනයක් නැතැයි ම කිව නොහැකි ය. විනය රකින රියැදුරෙකුට පාරේ වාහනය පැදවීම අතිශයින් අමාරු කරමින් බඹ දහයෙන් දහයට පදිකයන්ට මාරු වීමට කහ ඉරි (දැන් නම් සමහර තැන්වල සුදු ඉරි) ඇතත් බොහෝ රියැදුරන් ඒවා තඹයකට ගණන් ගන්නේ නැත. ඒ නිසා ම වැඩිම රිය අනතුරු සිදු වන්නේ මේ පදික මාරු වලදී වීම ද පුදුමයකට කරුණක් නොවේ.

ආර්ථික විද්‍යාවේ පොදු භාණ්ඩයක් හඳුන්වාදීමට උදාහරණයට බොහෝ විට ගන්නේ වීදී ලාම්පු ය. වීදී ලාම්පුවක් සැපයීමෙන් ආදායමක් ඉපදවීම අමාරු ය. ඒ නිසා පෞද්ගලික අංශය එවැනි දේට ආයෝජනය කරන්නේ නැත. විදි ලාම්පු රජයෙන් හෝ නගර සභාව වැනි ආයතනයකින් සැපයෙන්නේ ඒ නිසා ය. අපේ දේශපාලන අග නගරය වන ශ්‍රී ජයවර්ධන පුර කෝට්ටේ වත් ප්‍රධාන මංමාවත් වල තවම වීදි ලාම්පු හරි හමන් විදිහට නැත. ඒ පුද්ගලික කඩ සාප්පු මිසක් හරිහමන් නගර සභාවක් නැති නිසා ය. පාරවල්වල දිවෙන වාහන හා තිබෙන කඩ සාප්පු වල ලාම්පු නිසා ඒවා අවශ්‍ය නැතැයි සිතුවා වෙන්නට ද පුළුවන. සමහර අතුරු පාර වල මේ ලාම්පු කනු ඇතත් බොහෝ තැන්වල ඒවායේ දැල්වෙන බල්බ නැත. ධනාත්මකව බලා අප කළ යුත්තේ දැල්වෙන බල්බ නැති කම ගැන දුක්වනවා වෙනුවට අඩු වශයෙන් ලාම්පු කනු තිබීම ගැන සතුටු වීම ය.

නගරයේ පාරවල් තියෙන්නේ නගර සභික මහත්තුරුන්ට කොන්ත්‍රාත් කරන්නට ය. ඒ නිසාම දෝ ඒවා හදන්නේ කැඩෙන්න බලාගෙන ය. එසේ පාරක් අබලන් වුනාම කරන්නේ එය හැදීම නොවේ. බස් ධාවනය නැවැත්වීම ය. එහෙම බැලුවහම දඩ දෙකකි. ගහෙන් වැටුන මිනිහාට ගොනා අනින උපහරණය ගමට ය. පාර කැඩුනහම බස් එකත් සෙත්තපෝච්චි වන උදාහරණය නගරයට ය.

ගෙවල් වල එකතු වන කුණු තියෙන්නේ නගර සභා සේවකයන්ට හිතුනහම ගෙනියන්න ය. ඔවුන්ට හිතුන දාට හොඳ ය. නැත්නම් නුවරු අනාථ ය. එහෙම අනාථ වෙන මිනිසුන් කරන්නේ තමන්ගේ කුණු වෙනත් තැනක ගොඩ ගැසීම ය. ඒ තැන අවට අය, ඒ කටයුත්ත නිසා අතරමං වන අය, කරන්නේ පළමුව බෝඩ් ගැහීම ය. කුණු දමන අය බල්ලන් ලෙස සැලකෙන බව ද දැම්මොත් දඩුවම ලෙස අහවල් එක ලැබෙන බව ද ඒවායින් කියවෙතත් ඒවා මිනිසුන් ගණන් ගන්නේ නැත. ගනන් ගත්තත් කරන්නට දෙයක් ද මිනිසුන්ට නැත. එහෙම අර්බුදයකට ගිය කුණු ප්‍රශ්න වලට මිනිසුන් විසඳුම් සොයන්නේ බුදු පිළිම ගෙනත් සිටවීමෙනි. නැතිනම් සුරුවමක් ඉදිකිරීමෙනි. එහෙම බැලුවහම අවසානයේ කුණු ප්‍රශ්න විසඳන්න සිදුවන්නේත් බුදුන්ට ය. නැතිනම් ජේසුස්ට ය.

නගර ආශ්‍රිතව කාක්කන් විසින් පැල කරන ලද, මිනිසුන් විසින් වන්දනා මාන කරන, බෝගස් තිබේ. ඒවා කපා දමන්නට කවුරුවත් ඉදිරිපත් නොවේ. බැරිවෙලාවත් ඉදිරිපත් වුවහොත් ඒවා ආරක්ෂා කරන්නට, එසේ ඉවත් කරන්නට හදන වුන් මරාගෙන මැරෙන්නට, ඉදිරිපත් වන අය සිය ගණනින් මේ නගරවල වෙසෙති. ඒ නිසා අපේ නගර මේ මට්ටමේ පැවතීම ගැන අප පුදුම විය යුතු නැත.

කොළඹට කිරි ගමට කැකිරි වූයේ ඊයේ ය. පස්සේ කොළඹ නැති ඒවා පවා ගමේ දී ඇති විය. කඳු නාය යෑම මෙසේ  කොළඹට නොලැබී ගමට ලැබුණු එක් දයාදයකි. නගරයට එයින් අඩුපාඩුවක් වෙන්නට අපේ නගර සභා ඉඩ දුන්නේ නැත. නාය යන කුණු කඳු හදා ඔවුහු නගරයට ද ඒ සම අවස්ථාව ලබා දුන්නේ ය. මෙසේ ගමත් නගරයත් අතර තිබූ පැහැදිලි වෙනසක් මෙසේ අවසාන වුණේ ය.

නගරයක් යැයි කීවාට නාට්‍යයක් සංගීත සන්දර්ශනයක් හෝ වෙනයම් සංස්කෘතික කටයුත්තක් නොමැතිව කොළඹ පවා ගෙවෙන සති අන්ත අපමණ ය. ඒ අතින් මෙය නගරයක් කීවාට සංස්කෘතික කාන්තාරයකි. එක අතකට ඉන්දියානු මෙගා ටෙලිනාට්‍ය හා දේශීය රජකතා බලන අපට එහෙමට කියා වෙනත් බඩකඩුත්තුවක් ඕනෑ නැත.

ඒක එහෙම වුනාට නගරයක් කියා කිසිදු පැකිලීමකින් තොරව කිව හැකි එක සාධකයකින් එය පොහොසත් ය. ඒ අතෝරක් නැතිව ඇදෙන වාහන පේලිය ය. ඇදෙනවා යැයි කීවාට සමහර වෙලාවට ඒ පේලිය තියෙන්නේ හිටවලා ය. සමහරු නම් කියන්නේ ඒ පාරේ මාර්ග එලි සංඥා තිබුණ ද ඒවා කවුරුන් හෝ නිවා දමන නිසා කියා ය. සමහර විට ඒ වාහන ගමනාගමනය, නූතන විදුලි ලාම්පු වලින් නොව, වඩාත් කාර්යක්ෂම දියුණු පොලිස් කාරයන් අතින් පාලනය විය යුතු යැයි නගර පාලකයින් කල්පනා කරන නිසා ය. ඒ අතින් අපි බොහෝ දියුණු රටවලට වඩා දියුණු ය. අපි ලයිට් තියාගෙන, ඒවා නිවාගෙන, අප දන්නා සාස්තරයෙන් වාහන ගමනාගමනය පාලනය කරමින් ඉන්නෙමු. ඒ අපේ නගර වල තියෙන කප්පරක් ආශ්චරයන්ගෙන් තවත් එකක් පමණ ය.

හැම මාර්ග එලි සංඥා ළගම සිගන්නෝ ගැවසෙති. ඒ පොලිස් කාරයින්ට විතරක් ලයිට් නැති ව වාහන පාලනය කළ නොහැකි නිසා විය හැකි ය. මේ නිසා නගර වැසියන්ට පන්සල් නොගොහින්ම පිනක් දහමක් කර ගැනීමට ද මගක් පෑදී තිබේ. කොහොමටත් පමා වෙන එකේ තව ටිකක් පමා වුනහම කිම දැයි සිතන්නේ හිගන්නන් පමණක් නොවේ. උන් ගැන වගේ වගක් නැතිව ඉන්නා නගර පාලකයන් ද පොලීසිය ද සිතන්නේ එහෙම ය.

හිගන්නන්ගෙන් වෙන යම් අඩුපාඩුවක් තිබේ නම් එය පිරිමැසීමට දැන් අලුතින් ඉදිරිපත් වී ඇති පිරිසකි. ඒ කප්පරක් උද්ඝෝෂණවල නියැලෙන උද්ඝෝෂණ කරුවන් ය. උද්ඝෝෂණයක සාර්ථකත්වය මැනෙන්නේ ඒ නිසා ඇතිවන වාහන තදබදය අනුව ය. ඒ නිසා ඔවුහු, සිය පිරිස කෙතරම් කුඩා වුව ද, වාහන තදබදය උපරිමයට ඇති කිරීමට වග බලා ගනිති.

නගරයේ ධාවනය වන බස් තිබේ. ඒ වුනාට සමහර බස්තියන්ලා බස් තියන් පයින් යන්නේ පයින් ඊට වඩා ඉක්මණට යා හැකි නිසා ය. රථ ගාය තියෙන අයට යන්නට රථයක් නැත්නම් ත්‍රී වීලර් තිබේ. ඒ නිසා දැන් ඇත්තටම නගරයකට බස් අවශ්‍ය ද යන ප්‍රශ්නය කෙනෙකුට නැගිය හැකි ය. හැම වැඩක් ම හෙමින් කිරීමට දක්ෂ අප කුමක් නිසා ප්‍රවාහනයේ පමණක් වේගය අපේක්ෂා කරන්නේ ද යන ප්‍රශ්නය තවත් කෙනෙකුට නැගිය හැකි ය. ඒවාට උත්තර දන්නා කෙනෙක් නම් නැත.

ටිකක් හයියෙන් වැස්සොත් මහාමාර්ග වාරිමාර්ග වෙන අතර ගෙවල් වැව් බවට පත් වන්නේ ගමත් නගරයත් අතර යම් හෝ වෙනසක් ඉතිරිව ඇත්නම් එය ද නැති කරලමින් ය. ඒ වතුර බැස යන තැන්වල ඉදිකිරීම් කර ඇති නිසා ය. නගර සභාව ඉන්නේ ඒවා නැවැත්වීමට නොවේ. එවැනි ඉදිකිරීම් කරන්නන්ගෙන් නොමනා ගාස්තු අය කර සාක්කුවට දමා ගැනීමට ය. කිසි දෙයක් අනවසරයෙන් ඉදිකරන්නට බැරි ය. ඒ වුනාට තියෙන්නේ ම අනවසර ඉදිකිරීම් ය. අනවසර කිව්වාට හොඳට හොයලා බැලුවොත් ඒවාට අවසර දිය නොහැකි නමුත් ලැබී තිබෙන බව දැනගන්නට ලැබෙනු ඇත.

පදික වේදිකාවේ වෙළෙන්දෝ වෙළඳම් කරන අතර මිනිස්සු මහා පාරේ ඇවිදිති. ඒ නිසා වාහනවලට එහා මෙහා වෙන්නට අමාරු ය.

මොන අඩුපාඩු තිබුණත් ව්‍යායාම සඳහා ඇවිදින්නට නම් මං තීරු නම් විවර ව තිබේ. ඒවා අසල භූමිය ද අලංකාර ය. වැව් පොකුණු වලින් යුක්ත ය. විදී ලාම්පුවලින් එලිය වෙලා ය. නගරයක ලක්ෂණයක් ලෙස ඒවා තිබීම ගැන නගර වැසියන් දැන් ඉන්නේ අතිශයින් ආඩම්බරව ය. ඒ මිනිස්සුන්ට එහෙමවත්  එකක් ලැබීම එක අතකින් හොඳ ය.

නගරයේ කෑම කඩ හා හෝටල් පිරී ඇත්තේ පිටි ගුලිවලිනි. චිකන් බනිස් වල චිකන් හැර වෙනත් බොහෝ දේ තිබේ. මාලු පාන්වල මාලු හැරුණු විට තව බොහෝ දේ තිබේ. එසේ වුව ද ඒ හැම එකකම වැඩි පුරම ඇත්තේ පිටි ය. පිටි ලගට එන අනිත් නොවරදින අංගය තෙල් ය. බෝඩ් එක ගමේ බත් කඩේ වුනාට ඇතුළට ගියාම ලැබෙන්නේ ෆ්රයිඩ් රයිස් හා බුරියානි ය. නැතිනම් ලාංකීය ස්පෙෂල් එක වන කොත්තු ය. ඒ කියන්නේ තෙල් ය.

ඒ නිසා ම අප කලින් කී ඇවිදින මං තීරු මිනිසුන්ට කාපු පිටි ගුලි හා තෙල් ඉවත් කර ගන්නට ලැබෙන අනගි මාවත් වී තිබේ. එහෙම එකක්වත් තිබුනේ නැත්නම් මේ නගර වැසියන් වැඩි දෙනෙක් මැරෙන්නේ දිය වැඩියාවෙනි.

අපේ සිහින නගරය වෙනස් ය. ඒ නගරයේ අයාලේ යන සතුන් අවම ය. හරකුන්ට ද බල්ලන්ට ද අයිතිකරුවන් ඇත. මිනිසුන් වැටී මිය යන විවෘත කානු එහි නැත. එහි වාහන විනයානුකූලව පැදවේ. බොහෝ දෙනා පොදු ප්‍රවාහනය භාවිතා කරන අතර පොදු ප්‍රවාහන සේවා උසස් මට්ටමක ඇත. ඒවා කාල සටහනකට ක්‍රියාත්මක වේ. පැදගෙන යන බයිසිකල් සඳහා වෙනම මං තීරු ඇති අතර ඒවා භාවිතා කරන අය ගණනින් ඉහළ ය.

මාර්ග අවහිර වනසේ හිගා කෑම ද උද්ඝෝෂණයේ යෙදීම ද නීතියෙන් තහනම් අතර ඒ නීතිය ඉතා තදින් ක්‍රියාත්මක කෙරේ. මාර්ග නීති තදින් ක්‍රියාත්මක වන අතර පොලිස් නිලධාරීන්ගේ කාර්ය සාධනය ඉහළ යන්නේ ගහන දඩ ප්‍රමාණය අනුව නොව අඩුවන අනතුරු සංඛ්‍යාව මත නිසා පොලීසියේ අවධානය අනතුරු අඩු කිරීමට මාරු ව තිබේ. පොලීසිය වෙනුවට ස්වයංක්‍රීය සංඥා එලි පද්ධතියකින් වාහන පාලනය වේ.

කුණු වර්ගීකරණය කර ප්‍රතිචක්‍රීය කරණය කෙරේ. කුණු සම්පතක් ලෙස භාවිතා කරන කර්මාන්ත ගණනාවක් බිහි වී ඇත. අහස සූරන මැදුරු තිබෙන අතර ඒවා නිසා නගරයේ ඉඩම් බොහෝමයක් උද්‍යාන සඳහා වෙන්කර ගෙන ඇත. විවිධ වර්ගයේ ආපනශාලා ඇති අතර පිටි සංස්කෘතියෙන් ඉවත්ව ඇති ඒවායින් සමබර ආහාර වේලක් ලබා ගත හැකි ය.

නගරය කාණු පද්ධතියකින් සමන්විත ය. විදුලි බල රැහැන්, දුරකථන රැහැන් හා ජලය සපයන නල පොළොව යට ඉදිකර ඇති පොදු උමගයක ස්ථාන ගත කර ඇති නිසා උඩින් අදින රැහැන් නැති අතර නිතර පාරවල් කැඩීමට ද නිරන්තරයෙන් සිදුවන විදුලි බිඳවැටීම් හා දුරකථන සබඳතා බිඳ වැටීම් ඒ නිසා සිදු නොවේ.

අනවසර ඉදිකිරීම් සියල්ල ඉවත් කර තිබේ. නිසි ලෙස සොයා නොබලා අවසර ලබා දුන් නිලධාරීන් සේවයෙන් පහ කර ඇති නිසාත් ඔවුන්ගේ කටයුතු නියාමනයකට ලක් කර ඇති නිසාත් නිසි ඉදිකිරීම් වලට ඉඩත් සෙසු ඒවාට තහංචිත් වැටී තිබේ. පාරවලට බාධාවන ගස් ද අනවසර ඉදිකිරීම් මෙන් ම ඉවත් කර ඇති නිසා වෙනදා මෙන් හිරිහැරයක් නැතිව වාහන එහා මෙහා යයි. හිටි හැටියේ පාරට යාබදව ඉදිවන ආගමික “කඩ“ වලට ඉඩ නොමැති නිසා ද පදික වේදිකාවේ වෙළඳාම් නොකරන නිසා ද පදිකයන් පදික වේදිකාවට සීමාව ගමන් කරන හේතුවෙන් වාහන ගමනාගමනය පහසු වී තිබේ.

පාරක අඩුපාඩු නිම කිරීමේ වගකීම පාර නිමවන කොන්ත්‍රාත්කරුට නිශ්චිත කාලයකට පවරා ඇති නිසා තවදුරටත් ගුණාත්මක බවින් අඩු පාරවල් නිම නොවේ.

නගරයේ රාත්‍රියේ ද කලබල බවක් උසුලයි. ඒ විවිධ සංස්කෘතික වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක වන නිසා ය. ඒ නිසා ම එය සංචාරකයන්ගෙන් ද නිතර පිරී ඇත්තේ ය. ඇවිදින සිනාසෙන විනෝදවන මිනිසුන්ගේ නගරයක් බවට අවසානයේ එය පත් ව තිබේ.

අපේ සිහින රට වැසියා

Image result for Sri Lankan people

බත් පැකට් එකක් හා අරක්කු බෝතලයක් ලැබුනොත් ඉහේ මල් පිපෙන මිනිසුන් විශාල සංඛ්‍යාවක් අප රටේ සිටිති. ඉදින් ඒ වරප්‍රසාදය ලබා ගනු සඳහා කෑ ගහන්නට පෙළපාලි යන්නට රැස්වීම් වලට එක් රොක් වෙන්නට ඔවුන් ලෑස්ති ය. විරෝධතා පවත්වන්නට ලෑස්ති ය. අවශ්‍ය වුනොත් ගුස්තියක් අල්ලන්නටත් ලෑස්ති ය. ඒ නැතත් අප කැමති බීලා ඉන්න ය. ශ්‍රී ලංකාව ඒක පුද්ගල මධ්‍යසාර පරිභෝජනය අතින් ඉහළටම ඉන්නා රටක් බවට පත් ව සිටින්නේ ය.

මත් පැන් නැතත් මොනවායින් හෝ මත් වෙන්නට අපට ඕනෑ ය. සමහර විටෙක දේශප්‍රේමය ඒ සඳහා පිහිටට ගැනේ. ජාත්‍යාලය ද එහි නිවුන් සහෝදරයෙකි. ආගම බාල සහෝදරයා ය. ඇතැමෙකුට එය වැඩිමහලු සහෝදරයා ය. මේ ඕනෑම එකකින් මත් වීමට අප ලෑස්ති ය. ශ්‍රී ලංකාව ආගම භක්තියෙන් ලෝකයේ ඉහළ ම රටවල් පහට අයත් වන්නේ ඒ අනුව ය. ඒ අප්‍රිකාවේ රටවල් සමග එක පෙලට සිට ගනිමිනි. දිග්ගැස්සුණු යුද්ධ ඇති වන්නේ ද ජාති හා ආගම් මත පදනම් වූ කැරලි කෝලාහල ඇති වන්නේ ද ඒ අනුව ය.

(ඒක පුද්ගල මත් පැන් පරිභෝජනය වැඩි රටවල් අතරටත් ආගමික භක්තිය ඉහළින්ම ඇති රටක් බවටත් එක වර පත් විය හැක්කේ කෙසේ දැයි යන ප්‍රශ්නය නැගීමටවත් අප කැමති නැත්තේ එහි ආරවුලක් අප දකින්නේ නැති නිසා ය.)

රටේ වැඩිදෙනෙක් යටත් වෙන්නට කැමති ය. පරංගියාට ද ලන්දේසියාට ද සුද්දාට ද යටත් වෙලා සිටීමේ ආභාසය නිසා එහෙම වූවා වෙන්නට පුළුවන. ඒ නිසා රටවැසියන් වීමට වඩා අපේ ජනතාව සැදී පැහැදී ඉන්නේ යටත් වැසියන් වන්නට ය. ජනතාව රජවරු ම සොයන්නේ ඒ නිසා ය. රජකතා අසන්නට බලන්නට කැමැත්තේ ඒ නිසා ය. නවක වදය ඉල්ලා සරසවිවල ජේෂ්ඨ උත්තමයන්ට කරදර කරන්නේ ඒ නිසා ය. නවක වදය වදයක් නොව ආශ්වාදයක් ලෙස සළකන්නේ ඒ නිසා ය. ගුටි බැට දුන් ගුරුවරු සොයා ගොස් නැවත නැවතත් දණ්ඩ නමස්කාර කරන්නේ ඒ නිසා ය.

අප අතර වැඩි දෙනෙකු හොයන්නේ කෙටි මාවත් ය. ෂෝට් කට් ය. දියුණුවට වාලම්පූරි ය. ලාෆින් බුද්ධ ය. ෂෙන් ෂුං ය. දේව බැල්ම ය. නව ග්‍රහයන්ගේ අනුකම්පාව ය. විභාගය පාස් වීමට බෝධී පූජා ය. යන්ත්‍ර මන්ත්‍ර ය. නැකැත් ය. ප්‍රේමවන්තයාගේ හෝ ප්‍රේමවන්තියගේ හිත දිනා ගැනීමට වශී ගුරුකම් ය. වශී යන්ත්‍ර ය. වශී මන්ත්‍ර ය. සතුරා මෙල්ල කිරීමට වස් කවි ය. හූනියම් ය. ගම්මිරිස් ඇඹරීම ය.

මහන්සි නොවී මෙ‍සේ බොහෝ දේ පාදා ගත හැකි ෂෝට් කට් ඇතැයි යන විශ්වාසය නිසා ම අප අතර වැඩි දෙනෙකු මහන්සි වීමට කැමති නැත. බොහෝ දෙනෙකු කියන්නට කැමති වාක්‍ය ඛණ්ඩයක් වන ත්‍රී වීලර් එලවන්නට තරුණයින් යොමු වීමෙන් නොනැවතී වැඩි දෙනෙක් එලිපිට නොකියන රාජ්‍ය සේවයට ඇති කැමැත්ත පිටුපස ද  ඇත්තේ ඒ අභිලාෂය ම ය. රාජ්‍ය රහස් මෙසේ අමු අමුවේ කියා සිටීම සම්බන්ධයෙන් රාජ්‍ය සේවකයින් උරණ නොවෙතැයි සිතමි (රාජ්‍ය සේවයේ කලක් සිටි නිසා මා ද මේ සියල්ල අතැඹුලක් සේ දනිමි. පාරිභෝගික වස්තුවක් සේ භාවිතා කොට ද ඇත්තෙමි.)

අනුන්ගේ පානින් එලිය බැලීමට වැඩි දෙනෙකු කැමති ය. දුක කියා ගෙන ඇති හැකි අය සොයා ගොස් වද දෙන්නේ ඒ නිසා ය. හිගන කම රස්සාවක් වී ඇත්තේ ඒ නිසා ය. රැකියා ඉල්ලා හිගන්නේ ඒ නිසා ය. තමන් ගැන රජය වග බලා ගත යුතු යයි ගතු කියන්නේ ඒ නිසා ය.

දියුණුව ආරක්ෂාව ඇතුළු තව බොහෝ දේ දෙවියන්ට පවරා ඇති නිසා තමන්ගේ ඉරණම ගැන වැඩි දෙනෙකුට වගකීමක් නැත. එය කාගේ හෝ වගකීමක් විනා තමන්ගේ වගකීමක් හැටියට වැඩි දෙනෙකු සළකන්නේ නැත. වැරදුනොත් එහි වගකීම දෙන්නට අපට කේන්දර ද ඉරණම ද කරුමය ද තිබේ. එකකින් බැරි නම් තව එකකින් එසේ වන්නට ඇතැයි හිත හදාගන්නට මාර්ග ගණනාවක් ම තිබීමේ වාසියෙන් අපි ඇති තරම් ප්‍රයෝජන ගනිමු. ඒ එකක්වත් නැතිනම් අඩු ගණනේ ඒ අල්ලපු ගෙදර එකාගේ කුමන්ත්‍රණයක් යැයි කියන්නට තරම් අපට දැනුම් තේරුම් තිබේ. උට්ඨාන වීර්යය තිබේ. අල්ලපු ගෙදර කිව්වාට සමහර විට එය අල්ලපු රට හෝ මහාද්වීපය දක්වා අවශ්‍ය වුවහොත් දික් කරගන්නට ද අප සූදානම් ය.

දෙවියන්ගේ පඩුපුල් අසුන් වෙනදා මෙන් උණු නොවන නිසා අපේ දුක් ගැනවිලි කියන්නට අලුත් දේව මණ්ඩලයක් අප විසින් පත් කර ගෙන තිබේ. දියවන්නා ඔය කිට්ටුව අට මගලෙක වැඩ වාසය කරන ඒ නව දෙවි දේවතාවුන් ද පැරණි දෙවියන් ගණනට ම සවුත්තු වේගන එන වගක් පෙනෙතත් බලාපොරොත්තු අත්නෑරම අපි ඒ උත්තමයන්ගෙන් බොහෝ දේ පතමු. උන්ට ද පෙර මෙන් පඩුරු පාක්කුඩම් පුද කරමු. පාවඩ එලමු. බෙර තම්මැට්ටම් සමග පෙරහැර ද කරමු. උන් වෙනුවෙන් ගහමරා ගමු.

උළු සෙවිලි කළ ගෙවල් වල ඉන්නා ගමන් පිදුරු සෙවි කළ පැල්පතේ ඇති සාමය ගැන ගී ගායනා කරන්නට අප කැමති ය. හද්ද නගරයේ ජීවත් වෙතත් පාරිශුද්ධ ගම ගැන ස්තෝත්‍ර කියන්නට අප කැමති ය. දීපංකරයේ ජීවත් වෙමින් සසර වසන තුරුත් මෙහි ජීවත් වෙන්නට වරම් ඉල්ලා සිටින්නට අපට වුවමනා ය. එහෙම බැලුවහම කියන්නේ කුමක් ද කරන්නේ කුමක් ද යන්න ගැන අපට ඒ හැටි වැටහීමක් නැතැයි හැගේ.

මේවා ගැන හිතන එකම මහ එපා කරපු වැඩ කි. සියළු දුක් කරදර එන්නේ හිතන නිසා ය. ඒ නිසා කළ යුත්තේ නොහිතා ජීවත් වීම ය. ඒ ගැන නම් අපට අවවාද අවශ්‍ය නැත. ආගමක් අදහන භක්තියෙන් අපි එය පිළිපදිමු.

අපට මතක නැත. වැඩිම වුනොත් මතක හිටින්නේ සුමාන දෙකකට ය. ඊට පසු මතකය අහෝසි වේ. එක අතකට එහෙම වෙන එක හොඳ ය. නැතිනම් සිදුවන්නේ අපේ බොහෝ විශ්වාස අත්හැර දමන්නට ය. කේන්දර පුච්චා නළලේ අළු ගා ගන්නට ය. හරි යන ඒවා මතක් කර දී වැරදුන ඒවා අමතක වී යන්නට ඉඩ හැරීමෙන් ඉපැරණි විශ්වාස එහෙම පිටින් ම රැක ගන්නට හැකි ය. එහෙම බැලුවහම සෑම කළු වළාවකම රිදී රේඛාවක් ද ඇත.

අපේ හොඳම ගුණාංගය සමානාත්මතාවය ය. එයින් අදහස් කරන්නේ පහළ ඉන්නා කෙනෙකුට නැගිටින්නට අපේ අත පිරිනමන්නට අප නොපැකිළෙන බව ය. එයින් තව දෙයක් ද අදහස් කෙරේ. ඒ ඉහළ නගින කෙනෙකු කකුළෙන් ඇද බිම දමන්නට ද ඒ අතම යොදා ගැනීමට අප පසු නොබසින බව ය. සමානාත්මතාවය රැකිය හැක්කේ එවැනි ප්‍රතිපත්තියකින් පමණ ය. ඒක ඉරිසියාව ලෙස අර්ථ ගන්වන්නේ අප ගැන ඉරිසියා කරන කුඩු කේඩු මිනිසුන් පමණ ය. සමානාත්මතාවය ගැන නොදන්නා, එහි අගය නොදන්නා, මිනිසුන් පමණ ය.

අපේ අතීතය ගාම්භීර ය. ප්‍රෞඪ ය. රාවණා රජ්ජුරුවන්ට තිබුනේ යැයි කියන දඩු මොනරයේ සිට විවිධ අංශයන්ගෙන් ඉදිරියට ගිය ඒ නිසා ම අපට පාරම්බෑ හැකි ඉතිහාසයක් උරුම ය. ඒ ගැන කියවන්නට අපේ ඇති කැමැත්ත දෙවැනි වන්නේ නිදා ගැනීමට පමණ ය. ඒ කියන්නේ ඇහැරලා ඉන්න විට අප වඩාත් කැමති කියවන්නට බව ය. අතීතය ගැන පුරාජේරුව කියවන්නට බව ය.

අවදානමක් ගන්නේ ම නැත. දරුවෙකු ඉදිරියට පයක් තිබ්බත් අපොයි පුතේ වැටෙයි කියන්නට සැදී පැහැදීගත් කටක් අපට තිබේ.

බෙදීම කලාවක් නම් එහි පිකාසෝ අප ය. අප අතර ඇති බෙදිලි ඒ තරම් ය. පාසල් වශයෙන් ගම් වශයෙන් ජාති වශයෙන් කුල වශයෙන් ආගම් වශයෙන් පක්ෂ වශයෙන් වෘත්තීන් වශයෙන් ගම නගරය වශයෙන් නෙක බෙදීම් තිබේ. පුද්ගලයින් දෙදෙනෙකු අතර ඇතිවන කුඩා ආරවුලක් මේ නිසා අවසන් වන්නේ රට ම ගිනි අවුළුවා ලීමෙන් අනතුරුව ය. ඒවායින් සුරුට්ටු පත්තු කරන්නට බලා ඉන්නා අයට ඇර වෙන අයට සුගතියක් නැති නමුත් ගින්නට අප කැමති ය. ගිනි තියන්නට මෙන්ම අනුන්ට ගිනි දෙන්නට ද අපි කැමති ය.

මෙහෙම රටකට පිරිහෙන්නට බාහිර සතුරන් අවශ්‍ය නැත. මේ තත්වයේ ඉක්මන් වෙනසක් නොකළොත් අපට අවසානයේ සිදු වන්නේ බංගලාදේශයට ද පසුපසින් ඉන්නට ය. දැනටමත් ආර්ථික වේගය අතින් උන් ඉදිරියෙන් ය. අපි කොහොමටත් ලෝක දර්ශක වලින් දැන් දැන් සිට ගන්නේ අප්‍රිකාවේ නොදියුණු රටවල් සමග ය.

බොහෝ දෙනෙකු දේශපාලනඥයින්ට ඇගිල්ල දිගු කර කාරණය මග හරිති. පිටට දික්කරන ඇගිල්ලක් වෙනුවෙන් ඇගිලි හතරක් තමන් දෙසට දිගු ව තිබේ ය යන්න උන් අමතක කරති.

අප සිහින දකින රටවැසියන් යටත් වැසියන් නොව සැබෑ රටවැසියන් ය. තමන්ගේ ඉරණමේ වගකීම තමන් වෙත පවරා ගත් රට වැසියන් ය. ලොකු පුතාට රස්සාවක් ගැනීම, පොඩි එකා ජාතික පාසලට දා ගැනීම, බිරියට මාරුවක් හදා ගැනීම හෝ පාරේ බොක්කුව හදාගැනීම සඳහා දේශපාලනඥයින් ඉදිරියේ වැඳ වැටෙන යටත් වැසියන් නොව රටක ප්‍රතිපත්ති ක්‍රම වේද ගොඩ නැගීම උදෙසා දේශපාලනඥයින්ට බලැපෑම් කිරීමට සූදානම් රට වැසියන් ය.

බලය ඉදිරියේ දණින් නොවැටෙන රටවැසියන් ය. තමන්ගේ පටු වුවමනාවන් වෙනුවෙන් නොව රටේ පොදු සුභ සුද්ධිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින රටවැසියන් ය.

බත් පැකට් එකකට බෝතලයකට මිලට ගත නොහැකි රටවැසියන් ය.

අප සිහින දකින්නේ අද්භූත බලවේග පසුපස ෂෝට් කට් සොයමින් දුවන අලස බෙලහීනයන්ගෙන් නොව තමන්ගේ ශක්තිය මත විශ්වාසය තබමින් වෙහෙසී වැඩ කිරීමට සූදනම් ජනයාගෙන් සමන්විත රටක් ගැන ය.

කරන දේ කියන, කියන දේ කරන මිනිසුන් ඉන්නා රටක් ගැන ය.

බෙදෙන්නට හේතු හොයන බියගුල්ලන් වෙනුවට එකතු වීමට මං සොයන ආත්ම විශ්වාසයෙන් හෙබි මිනිසුන් ඉන්නා රටක් ගැන ය.

අවාදනම් බාර ගන්නා, අතීතය පියමං කරමින් අනාගතයට පා තබන, කට කියවනු වෙනුවට මොළය හා අත ඉක්මන් කර වැඩ පෙන්වන රටක් ගැත ය.

මූණ හෝදන බේසමේත් කිඹුලන් දකින මිනිසුන් නොව එන ඕනෑම දෙයකට අභීතව මුහුණ දිය හැකි රටවැසියන් ඇති රටක් ගැන ය.

අතීත ශ්‍රී විභූතිය ගැන කියවනවා වෙනුවට අනාගතය ගොඩ නැගීමට වෙහෙසෙන ඒ සඳහා ඕනෑ ම දේශයකින් දර්ශනයකින් ඉගෙනීමට සූදානම් මිනිසුන් ඇති රටක් ගැන ය. සම්ප්‍රදාය ඔලුව උඩ තියාගෙන ඉන්නා මිනිසුන් වෙනුවට අලුතින් හිතන්නට පුලුවන් මිනිසුන් ඉන්නා රටක් ගැන ය.